5 mln ton CO₂ w dwa tygodnie. Klimatyczny koszt wojny w Iranie

W ciągu zaledwie dwóch tygodni konflikt zbrojny między USA, Izraelem a Iranem wygenerował ponad 5 mln ton emisji dwutlenku węgla. To więcej niż roczna emisja niektórych państw i wyraźny sygnał, że wojny mają nie tylko koszt humanitarny, lecz także klimatyczny

Pierwsze analizy wpływu działań militarnych na klimat pokazują skalę, która rzadko pojawia się w debacie publicznej. W ciągu 14 dni konflikt wygenerował około 5,05 mln ton ekwiwalentu CO₂. To poziom porównywalny z rocznymi emisjami średniej wielkości gospodarki opartej na paliwach kopalnych, takiej jak Kuwejt, albo łącznymi emisjami 84 najmniej emisyjnych państw świata.

Największym źródłem emisji okazały się zniszczenia infrastruktury cywilnej. Według danych Irańskiego Czerwonego Półksiężyca uszkodzonych zostało około 20 tys. budynków. Odpowiadają one za około 2,4 mln ton CO₂e, niemal połowę całkowitych emisji z pierwszych dwóch tygodni wojny.

Drugim kluczowym źródłem jest spalanie paliw. Naloty i działania wojskowe pochłonęły od 150 do 270 mln litrów paliwa, co przełożyło się na emisję około 529 tys. ton CO₂e. Jeszcze większy wpływ miały bezpośrednie ataki na infrastrukturę naftową. Po zbombardowaniu magazynów paliw w rejonie Teheranu płonąca ropa uwolniła do atmosfery około 1,88 mln ton CO₂e.

Wojna jako źródło emisji systemowych

Emisje nie kończą się na bezpośrednich skutkach bombardowań. Znaczną część śladu węglowego generuje sam sprzęt wojskowy. Zniszczone samoloty, okręty i wyrzutnie rakiet odpowiadają za około 172 tys. ton CO₂e tzw. emisji wbudowanych, związanych z ich wcześniejszą produkcją.

Do tego dochodzi intensywne użycie uzbrojenia. W ciągu dwóch tygodni USA i Izrael zaatakowały ponad 6 tys. celów, Iran odpowiedział około tysiącem rakiet i 2 tys. dronów, a systemy obronne wystrzeliły kolejne 1,9 tys. pocisków przechwytujących. Samo użycie tej amunicji wygenerowało około 55 tys. ton CO₂e.

Łącznie daje to obraz konfliktu jako złożonego systemu emisji, obejmującego zarówno bezpośrednie spalanie paliw, jak i emisje ukryte w produkcji oraz niszczeniu infrastruktury. Fred Otu-Larbi z University of Energy and Natural Resources w Ghanie, główny autor analizy, mówił dziennikowi „The Guardian”, że „emisje będą szybko rosnąć wraz z postępem konfliktu, głównie ze względu na tempo, w jakim atakowana jest infrastruktura naftowa”.

Klimatyczne konsekwencje wykraczające poza pole walki

Z perspektywy klimatycznej kluczowe jest to, że emisje związane z samymi działaniami wojennymi mogą być jedynie początkiem. Największy ślad węglowy pojawia się zwykle później, w trakcie odbudowy. Usuwanie gruzów, produkcja cementu i stali oraz odbudowa infrastruktury mogą wielokrotnie przewyższyć emisje powstałe w czasie konfliktu.

Dodatkowo wojny energetyczne często prowadzą do wzrostu inwestycji w paliwa kopalne. „Historycznie każdy wstrząs energetyczny prowadził do wzrostu liczby nowych odwiertów, terminali LNG i infrastruktury paliw kopalnych. Ta wojna grozi utrwaleniem zależności od paliw kopalnych na kolejne pokolenie” – zauważa Bigger.

Zjawisko to wpisuje się w szerszy kontekst globalnego budżetu węglowego. Według szacunków naukowców, aby mieć 50-proc. szansę na ograniczenie ocieplenia do 1,5 st. Celsjusza, ludzkość może jeszcze wyemitować około 130 mld ton CO₂. Przy obecnym tempie około 40 mld ton rocznie budżet ten wyczerpie się przed końcem dekady, około 2028 r.

W tym kontekście nawet pojedynczy konflikt zbrojny staje się czynnikiem istotnym w skali globalnej. Emisje z dwóch tygodni wojny odpowiadają rocznej emisji Islandii lub ponad milionowi samochodów spalinowych. Jak podsumowuje Otu-Larbi „wszyscy będziemy musieli żyć z klimatycznymi konsekwencjami tych wydarzeń. Spalanie rocznych emisji Islandii w dwa tygodnie to coś, na co po prostu nas nie stać”.

Źródła:

• The Guardian: „5m tonnes of CO2 emitted in just 14 days of US war on Iran, analysis finds”
• Climate and Community Institute: „Two weeks of war in Iran unleashed more carbon pollution than Iceland does in a year”