Odpowiedź na szczepienie nie zależy wyłącznie od wieku, chorób czy stanu zdrowia. Badacze znaleźli we krwi biomarkery, które mogą pomóc przewidzieć, jak organizm zareaguje jeszcze przed podaniem szczepionki

Szczepionka ma przygotować układ odpornościowy na spotkanie z określonym wirusem lub bakterią. U części osób prowadzi do powstania dużej ilości przeciwciał, u innych jest ich znacznie mniej. Wpływają na to między innymi wiek, płeć, geny, przebyte choroby i stan zdrowia. Te informacje nie wystarczają jednak, by przewidzieć reakcję konkretnej osoby. Na przykład pacjenci z chorobami przewlekłymi lub poddawani leczeniu osłabiającemu odporność częściej reagują na szczepienie słabiej, ale nie jest to regułą.

Naukowcy z Arizona State University sprawdzili, czy rekację można wyczytać z krwi jeszcze przed szczepieniem. Przeanalizowali 8687 próbek pobranych od 4089 osób przed szczepieniem przeciw COVID-19 i po nim. Wśród uczestników byli zarówno zdrowi ochotnicy, jak i osoby chore lub leczone w sposób osłabiający odporność.

Badacze zmierzyli poziom przeciwciał rozpoznających 185 różnych antygenów, czyli cząsteczek, które mogą zostać rozpoznane przez układ odpornościowy. Pochodziły między innymi z SARS-CoV-2, innych powszechnie występujących wirusów oraz z bakterii. Badano również przeciwciała związane z chorobami autoimmunologicznymi.

Na tej podstawie naukowcy określili profil przeciwciał charakterystyczny dla każdego uczestnika. Następnie wykorzystali sztuczną inteligencję, aby sprawdzić, czy może on przewidywać późniejszą reakcję na szczepienie przeciw COVID-19.

Okazało się, że znaczenie miały przeciwciała niezwiązane bezpośrednio z koronawirusem. Osoby, które lepiej reagowały na szczepienie, częściej miały wyższy poziom niektórych przeciwciał przeciw Staphylococcus aureus, czyli gronkowcowi złocistemu, wirusowi RSV oraz ludzkiemu respirowirusowi typu 3.

Autorzy badania nazwali je przeciwciałami „wartowniczymi”. Nie oznacza to, że chronią przed COVID-19. Ich poziom może być natomiast wskaźnikiem tego, jak sprawnie działa część układu odpornościowego odpowiedzialna za wytwarzanie przeciwciał.

W badaniu uczestniczyły między innymi osoby zakażone HIV, chorujące na szpiczaka mnogiego, nowotwory narządów litych, choroby autoimmunologiczne i nieswoiste choroby zapalne jelit, a także biorcy przeszczepów. W kilku z tych grup słaba reakcja na szczepienie występowała częściej, ale sama diagnoza nie pozwalała przewidzieć, jak zareaguje konkretna osoba. Część pacjentów odpowiadała na szczepionkę równie dobrze jak osoby zdrowe.

Także brak chorób nie gwarantował silnej reakcji. Około 5–6 proc. zdrowych uczestników wytworzyło po szczepieniu przeciw COVID-19 niewiele przeciwciał.

„Nasze badanie wykazało, że określone biomarkery, analizowane przy użyciu sztucznej inteligencji, mogą przewidywać, kto prawdopodobnie dobrze odpowie na szczepionkę, jeszcze zanim ją otrzyma. Sugeruje to, że układ odpornościowy niektórych osób może być lepiej przygotowany do odpowiedzi niż innych” – mówi Joshua LaBaer, dyrektor Biodesign Institute na Arizona State University i kierujący badaniem.

Na razie metoda nie pozwala na podstawie badania krwi rozstrzygnąć, kto potrzebuje dodatkowej dawki szczepionki. Badanie miało charakter obserwacyjny i dotyczyło wyłącznie szczepień przeciw COVID-19. Nie wiadomo więc jeszcze, czy zależność sprawdzi się w przypadku innych szczepionek. Autorzy zamierzają to sprawdzić w kolejnych badaniach. Jeśli wyniki się potwierdzą, analiza przeciwciał obecnych we krwi jeszcze przed szczepieniem mogłaby pomóc wskazać osoby, które mogą wymagać dokładniejszej kontroli, dodatkowej dawki szczepionki lub innych sposobów ochrony przed zakażeniem.

Źródła:

Arizona State University, „Why immune responses to vaccines vary from person to person”, EurekAlert!, 20 sierpnia 2026:
https://www.eurekalert.org/news-releases/1140044

„Pre-vaccine sentinel antibodies predict blunted vaccine responses”, Cell Press Blue, 20 sierpnia 2026, DOI: 10.1016/j.cpblue.2026.100088:
https://doi.org/10.1016/j.cpblue.2026.100088

• Nauki medyczne