Kometa spoza Układu Słonecznego. 3I/ATLAS to trzeci taki przypadek w historii

Międzygwiezdna wizyta potwierdzona. Kometa 3I/ATLAS oficjalnie dołącza do elitarnego grona przybyszów spoza Układu Słonecznego. NASA potwierdziła jej pochodzenie, a naukowcy z całego świata ścigają się z czasem, by zbadać ten unikalny obiekt, zanim na zawsze opuści nasze kosmiczne sąsiedztwo

Kometa 3I/ATLAS (wcześniej oznaczona jako C/2023 A3) dołączyła właśnie do elitarnego grona międzygwiezdnych gości odwiedzających nasz Układ Słoneczny. NASA na podstawie analiz trajektorii przeprowadzonych przez Jet Propulsion Laboratory (JPL) 2 lipca potwierdziła jej pozasłoneczne pochodzenie. Nowe oznaczenie, w którym litera „I” oznacza „interstellar” (międzygwiezdny), jednoznacznie wskazuje na jej źródło spoza granic heliosfery.

Dotychczas znane obiekty tego typu to 1I/ʻOumuamua (2017) i 2I/Borisov (2019).

„3I/ATLAS porusza się po trajektorii hiperbolicznej i osiąga zbyt dużą prędkość, by być grawitacyjnie związana ze Słońcem” – informuje zespół NASA z Planetary Defense Coordination Office. Kometa nadleciała spoza Układu Słonecznego i już go opuszcza, co oznacza, że naukowcy mają niewiele czasu na jej badania.

Czym wyróżnia się 3I/ATLAS?

W przeciwieństwie do 1I/ʻOumuamua, która przypominała wydłużony, bezpyłowy obiekt i nie wykazywała aktywności typowej dla komet, 3I/ATLAS prezentuje się znacznie bardziej klasycznie. „Ma wyraźny ogon pyłowy, emituje gaz i wygląda dokładnie tak, jak tego oczekujemy od komety” – wyjaśnił w rozmowie z Space.com Paul Chodas z JPL, członek zespołu śledzącego jej ruch.

Co istotne, 3I/ATLAS może dostarczyć kluczowych danych na temat materii pochodzącej z innego układu planetarnego. Jej skład chemiczny, tempo sublimacji lodu oraz właściwości optyczne są obecnie intensywnie analizowane przez teleskopy naziemne i kosmiczne.

Kiedy i jak obserwować?

Choć komety nie widać gołym okiem, można ją obserwować za pomocą teleskopów amatorskich. Do Słońca najbardziej zbliży się 30 października 2025 r., natomiast najbliżej Ziemi znajdzie się 22 września 2025. Jej ruch można było śledzić już w nocy z 2 na 3 lipca podczas transmisji na żywo zorganizowanej przez Virtual Telescope Project we Włoszech. Nagranie wydarzenia jest dostępne na kanale YouTube Virtual Telescope.

Kometa oddala się obecnie w kierunku zewnętrznych rubieży Układu Słonecznego z prędkością ponad 26 km/s względem Słońca. Jej trajektoria nie stanowi żadnego zagrożenia dla Ziemi – najbliższa odległość wyniesie około 1,2 jednostki astronomicznej (czyli ok. 180 mln km).

Cenny czas na badania

Obserwacja międzygwiezdnych komet to wyjątkowa okazja do bezpośredniego badania materii spoza naszego układu planetarnego. „To tak, jakbyśmy dostali darmową próbkę z innej gwiazdy, przyniesioną na nasze kosmiczne podwórko” – komentują naukowcy z NASA.

Poprzednia międzygwiezdna kometa, 2I/Borisov, została przebadana w 2019 r. przez teleskopy Hubble’a i ALMA. Wyniki pokazały, że jej skład chemiczny znacznie różnił się od komet znanych z Układu Słonecznego, co wskazywało na odmienną historię formowania się materii.

Naukowcy mają nadzieję, że 3I/ATLAS dostarczy kolejnych danych, które pozwolą porównać procesy powstawania planet i komet w różnych układach gwiazdowych. Trwa wyścig z czasem – zanim kometa opuści Układ Słoneczny na zawsze.

Źródło: NASA Planetary Defense Blog, 2 lipca 2025: https://science.nasa.gov/blogs/planetary-defense/2025/07/02/nasa-discovers-interstellar-comet-moving-through-solar-system/

• aktualności
• Nauki ścisłe i nauki o Ziemi
• popularyzacja