BioPixel: laboratorium przyszłości w sercu Mazur
W Mikołajkach powstał jeden z najnowocześniejszych ośrodków badawczych w Europie Środkowo-Wschodniej. Krajowe Centrum Bioobrazowania BioPixel, zbudowane przez Instytut Nenckiego PAN, oferuje zestaw technologii obrazowania biologicznego w skali dotąd niespotykanej w Polsce
Centrum BioPixel to infrastruktura badawcza, której podstawowym zadaniem jest rozwój i udostępnianie zaawansowanych technologii bioobrazowania. W obiekcie o powierzchni ponad 3 tys. metrów kwadratowych znajdują się wysokiej klasy laboratoria mikroskopii konfokalnej, dwufotonowej, superrozdzielczej (STED, SIM), mikroskopii elektronowej oraz obrazowania in vivo.
Zgromadzona tu aparatura pozwala na prowadzenie badań od poziomu cząsteczek, łącząc techniki biologiczne, chemiczne, inżynieryjne i informatyczne. Centrum wspiera nie tylko klasyczne badania neurobiologiczne czy onkologiczne, ale także projekty biomedyczne, farmaceutyczne i ekologiczne.
Prof. Agnieszka Dobrzyń, dyrektor Instytutu Nenckiego PAN podkreśla, że nowa jednostka stanowi element europejskiej infrastruktury Euro-BioImaging ERIC i umożliwi translację badań podstawowych na potrzeby gospodarki, w tym diagnostyki, projektowania leków i współpracy z sektorem biotechnologicznym.
Wszystkie urządzenia i laboratoria będą dostępne dla środowiska naukowego w ramach zasady otwartego dostępu, co ma umożliwić bardziej równomierny rozwój kompetencji w całym kraju.
Dla współpracy i innowacji
Laboratoria zostały zaplanowane z myślą o funkcjonalnym podziale: od strefy hodowli komórek i tkanek, przez sale obrazowania na żywo, aż po serwerownie i przestrzenie do analizy danych. Ważnym komponentem BioPixel jest też integracja z platformami obliczeniowymi i systemami sztucznej inteligencji, umożliwiającymi automatyczne przetwarzanie dużej ilości danych obrazowych.
Infrastruktura nie powstała wyłącznie z myślą o badaniach podstawowych. Twórcy centrum zakładają również intensywną współpracę z przemysłem biomedycznym, udział w programach europejskich oraz rozwój szkoleń i staży dla młodych badaczy. BioPixel ma pełnić również rolę centrum kompetencji dla biologii obrazowej i wsparcia transferu technologii.
Współpraca z firmą Polbionica nad bioniczną trzustką, udział w projekcie diagnostyki cukrzycy finansowanym przez Agencję Badań Medycznych oraz badania realizowane wspólnie z Extremo Technologies w ramach Polskiej Misji Kosmicznej – to przykłady synergii nauki i gospodarki, jakie mają być znakiem rozpoznawczym nowego centrum.
Nauka blisko środowiska naturalnego
Wyjątkowym atutem BioPixel jest jego lokalizacja: stacja badawcza Instytutu Nenckiego w Mikołajkach położona jest nad jeziorem, w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu przyrody. Dzięki temu możliwe będzie łączenie obrazowania laboratoryjnego z badaniami środowiskowymi w terenie – zarówno w kontekście zoologii, botaniki, jak i ekofizjologii.
Ośrodek powstał również z myślą o działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej. Jego twórcy zapowiadają organizację warsztatów, letnich szkół, kursów specjalistycznych oraz współpracę z uczelniami z całego kraju. BioPixel ma być także miejscem pierwszych doświadczeń z nauką dla licealistów i studentów, w tym z regionu Warmii i Mazur.
Infrastruktura, która zmienia reguły gry
BioPixel to projekt o strategicznym znaczeniu dla polskiej nauki. Wartość inwestycji wyniosła ponad 256 mln zł i została sfinansowana ze środków Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 4.2 oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. To największa w historii inwestycja infrastrukturalna Instytutu Nenckiego PAN.
Podczas uroczystości otwarcia prof. Marcin Drąg podkreślił, że „Polska Akademia Nauk jest rozpoznawalną i poważaną marką na świecie. To właśnie PAN prowadzi badania translacyjne, które realnie wpływają na rozwój medycyny i przemysłu”. Z kolei prezes PAN, prof. Marek Konarzewski, zwrócił uwagę: „Najważniejsze jest to, co przed nami – przyszłość. To miejsce stawia przed nami ogromne wyzwanie: wypełnić je treścią naukową na poziomie globalnym”.
W kolejnych latach planowany jest dalszy rozwój centrum, w tym rozbudowa zaplecza sprzętowego, nawiązywanie partnerstw międzynarodowych oraz rozwój komponentu edukacyjnego i przemysłowego. Centrum już dziś współpracuje z instytucjami badawczymi z Niemiec, Francji, Szwecji i Włoch.
Zespół BioPixel liczy, że nowe możliwości technologiczne i środowiskowe pozwolą Polsce zająć silniejszą pozycję w obszarze badań obrazowych na poziomie europejskim.