Autor: Ali Jones
Streszczenie:
Projekt UE WATSON opracowuje tanie, przenośne technologie – od testów DNA po czujniki IoT i blockchain – które umożliwią szybkie potwierdzanie autentyczności żywności w najbardziej narażonych branżach: oliwie z oliwek, winie, miodzie, mięsie, produktach mleczno-zbożowych i białych rybach. Dzięki nim producenci będą mogli na miejscu zweryfikować skład i pochodzenie towaru, a dane o każdym etapie łańcucha dostaw trafią do niezmienialnego rejestru cyfrowego. Rozwiązania te mają zmniejszyć straty sięgające 12 mld € rocznie, zwiększyć zaufanie konsumentów i wspierać cele strategii „Od pola do stołu” – tworząc zdrowszy, bardziej sprawiedliwy i zrównoważony rynek żywności w Europie.
Pagórkowate krajobrazy Umbrii kryją jedne z najstarszych i najszlachetniejszych włoskich gajów oliwnych. Teraz te starożytne sady pomagają w walce z oszustwami żywnościowymi – problemem, który kosztuje UE od 8 do 12 miliardów euro rocznie.
Producenci umbrańskiej oliwy przekazują próbki swej słynnej extra virgin grupie badaczy finansowanych ze środków UE, aby ci mogli przetestować nowe, przenośne metody autentykacji DNA, które lepiej zabezpieczą branżę przed fałszerstwami.
– „Test DNA sprawia, że produkt staje się przejrzysty” – mówi dr Stelios Arhondakis, dyrektor greckiej firmy biotechnologicznej BioCoS z Krety.
To zapisane w DNA
Oliwa extra virgin to towar luksusowy, więc kusi nieuczciwych producentów. Fałszerstwa polegają na dolewaniu tańszych olejów – gorszych gatunków oliwy albo zwykłego oleju roślinnego – czy też błędnym oznaczaniu odmiany lub miejsca pochodzenia.
BioCoS specjalizuje się w rozwiązaniach opartych na analizie DNA dla sektora spożywczego. – „Gdy dokładnie wiesz, co jest w butelce, nie da się niczego dodać ani wymieszać” – podkreśla Arhondakis.
Prace firmy wpisują się w trzyletni projekt WATSON finansowany z UE, w którym współpracuje 47 partnerów z 20 krajów.
„Test DNA tworzy produkt transparentny.”
dr Stelios Arhondakis, projekt WATSON
Budowanie zaufania
Nowa metoda ma uzupełniać istniejące testy, poprawiać śledzenie pochodzenia i udostępniać producentom szerokiej gamy żywności tanie, szybkie i precyzyjne „laboratorium w terenie”.
– „Chcemy stworzyć system badań DNA, który da wynik na każdym etapie łańcucha dostaw, bez potrzeby kosztownego sprzętu i wysokich kwalifikacji” – wyjaśnia Arhondakis.
Korzyści odczują też konsumenci: kupując, będą pewni, że dostają to, za co płacą, a produkt powstał w bezpiecznych i zrównoważonych warunkach.
Bezpieczne i weryfikowalne
Profil genetyczny z testu DNA trafi do niezmienialnego rejestru blockchain, tworząc swoisty „cyfrowy paszport”. Dostęp do tych danych otrzymają producenci, przewoźnicy, sprzedawcy oraz – w razie potrzeby – organy kontrolne.
Oprócz oliwy ekipa WATSON prowadzi pięć pilotaży w branżach najbardziej narażonych na oszustwa:
- miód (Hiszpania)
- mięso (Niemcy)
- produkty mleczne i zbożowe (Finlandia)
- białe ryby (Norwegia)
- wino (Portugalia)
Różne branże, różne narzędzia
– „Dobieramy technologię do konkretnego problemu” – tłumaczy dr Dimitrios Argyropoulos z University College Dublin, koordynator badań w projekcie. Może to być czujnik DNA, kamera hiperspektralna do analizy składu, albo urządzenia IoT śledzące położenie i warunki przechowywania.
„Stawiamy na rozwiązania możliwie tanie i przenośne.”
dr Dimitrios Argyropoulos, projekt WATSON
Technologia strzeże wina
W portugalskich winnicach priorytetem jest czujnikowo-internetowy monitoring od krzewu do butelki. Dane z łańcucha dostaw i algorytmy AI mają tworzyć system wczesnego ostrzegania.
– „Jeśli ciężarówka z winogronami zbacza z trasy lub robi nietypowy postój, system szybko wykryje możliwą próbę kradzieży czy podmiany” – wyjaśnia dr Pedro Miguel Carvalho z instytutu INESC TEC w Porto.
Skala problemu jest ogromna: fałszerstwa win kosztują UE ok. 1,3 mld € rocznie (3 % wartości sprzedaży). W 2021 r. przechwycono ponad 1,7 mln l podrobionych napojów alkoholowych, głównie wina.
Od gospodarstwa do smartfona
Wiele prototypów ma pozwolić klientowi zeskanować etykietę telefonem i zobaczyć „paszport żywności” z całą historią produktu.
Badacze liczą, że po zakończeniu projektu w 2026 r. technologie znajdą zastosowanie w kolejnych krajach i sektorach. Mniejsza podatność na fałszerstwa przybliży realizację unijnej strategii „Od pola do stołu” – systemu żywnościowego sprawiedliwego, zdrowego i przyjaznego środowisku.
– „Narzędzia WATSON tworzą dodatkową barierę dla oszustów, którzy zagrażają zarówno łańcuchowi dostaw, jak i naturze” – podkreśla Argyropoulos.
Autor: Ali Jones
Niniejsze streszczenie odnosi się do artykułu Keeping it real: the hidden battle against fake food
Polecane:
-
Artykuł
„Czołgający się pionier” sprzed 400 mln lat zmienia historię wyjścia kręgowców na ląd Przejdź do publikacji: „Czołgający się pionier” sprzed 400 mln lat zmienia historię wyjścia kręgowców na ląd
-
Artykuł
Azotowa atmosfera na obcej planecie? Najnowsze dane z Teleskopu Webba Przejdź do publikacji: Azotowa atmosfera na obcej planecie? Najnowsze dane z Teleskopu Webba