Zetki to pokolenie epoki smartfonów, TikToka i edukacji zdalnej. Nie znają życia bez wi-fi, a ich podejście do pracy, relacji i własnych emocji diametralnie różni się od poprzednich generacji. To właśnie oni coraz liczniej pojawiają się w zespołach narodowych i rywalizują o medale
Jak ich trenować? Jak się z nimi komunikować? Jak wspierać ich dobrostan? Właśnie tym pytaniom poświęcony jest jeden z artykułów nowego numeru kwartalnika NAUKA PAN (1/2025).
„Zetki świetnie odnajdują się w świecie digitalu, ale mają też jasno sprecyzowane potrzeby i oczekiwania, są wyczuleni na autentyczność, elastyczność i wsparcie psychologiczne” – pisze prof. Jan Blecharz, psycholog sportu z Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie, powołując się m.in. na interdyscyplinarne badania zespołu Roberty Katz (Stanford University) oraz analizy Jean Twenge i Jonathana Haidta.
Nowe pokolenie, nowe wyzwania
Prof. Blecharz wskazuje, że pokolenie Z, urodzone między 1995 r. a 2012 r. funkcjonuje w zupełnie innej rzeczywistości niż jego trenerzy. Młodzi sportowcy są przyzwyczajeni do natychmiastowej informacji zwrotnej, cenią krótkie i obrazowe komunikaty, a autorytet nie wynika dla nich z pozycji, lecz z kompetencji. „Zetki nie tylko łatwo się rozpraszają, ale też oczekują współtworzenia procesu treningowego. Trener musi umieć słuchać i refleksyjnie dostosowywać swoje działania” – zauważa autor.
W artykule omówiono m.in. modele komunikacji i motywacji dopasowane do potrzeb pokolenia Z, strategie budowania odporności psychicznej oraz problem perfekcjonizmu i wypalenia. Szczególną uwagę prof. Blecharz poświęca modelowi GROW, czyli czteroelementowemu schematowi pracy trenerskiej opartej na refleksji i współodpowiedzialności zawodnika za proces treningu.
Między TikTokiem a boiskiem
W oparciu o dane z raportów McKinsey Health Institute, NASK oraz publikacje naukowe, autor pokazuje, jak cyfrowe dzieciństwo wpływa na zdolność radzenia sobie z presją, budowania relacji i samoocenę młodych sportowców. Dziewczęta częściej doświadczają niskiej samooceny, chłopcy częściej uzależniają się od gier online i doświadczają agresji wirtualnej. „Sport może być dla nich przestrzenią realnych relacji, wspólnoty i sensu. Ale tylko wtedy, gdy trenerzy porzucą schematy z przeszłości” – pisze Blecharz.
Kwartalnik NAUKA: interdyscyplinarne spojrzenie na rzeczywistość
Artykuł prof. Blecharza to tylko jeden z tekstów opublikowanych w najnowszym numerze kwartalnika NAUKA (1/2025), wydawanego przez Komitet Redakcyjny Polskiej Akademii Nauk. W numerze znalazły się również m.in.: tekst o etycznych dylematach eksperymentów z edycją genów u ludzi, analiza systemowego podejścia do uzależnienia od alkoholu i współczesnych modeli terapii, omówienie współpracy międzynarodowej w programach badawczych oraz refleksja nad misją uczelni wyższych w XXI w. Pismo publikuje przeglądowe artykuły naukowe ze wszystkich dziedzin oraz teksty przekrojowe łączące różne dyscypliny.
Pełna treść numeru oraz archiwalne wydania dostępne są na stronie: https://journals.pan.pl/nauka
Źródło:
Jan Blecharz, „Charakterystyka młodzieży z pokolenia Z w perspektywie aktywności sportowej”, NAUKA, 1/2025, s. 89-116. DOI: https://doi.org/10.24425/nauka.2025.154295