Echo tożsamości. Delfiny przekazują emocje gwizdami

Komunikacja delfinów butlonosych może być jeszcze bardziej złożona niż do tej pory sądzono. Gwizdy identyfikacyjne, pełniące rolę imion mogą nieść wiele dodatkowych, ważnych dla ich życia społecznego informacji

Gwizdy identyfikacyjne (ang. signature whistles) to charakterystyczne, indywidualne dźwięki wydawane przez wiele gatunków waleni. Zwierzęta uczą się ich w dzieciństwie, a potem wykorzystują w niemal niezmienionej formie przez całe życie. 

Wiadomo, że pełnią one funkcję identyfikacyjną – są jak imię, którego używa się w kontaktach z innymi. Najnowsze badania sugerują jednak, że te dźwięki są znacznie bardziej wieloznaczne, niż dotąd przypuszczano. Mogą być nie tylko „głosem”, ale i „twarzą” delfina.

Ekaterina Ovsyanikova z University of Queensland twierdzi, że delfiny butlonose żyją w złożonych strukturach społecznych, w których utrzymują bliskie relacje z kilkoma osobnikami oraz luźniejsze więzi z wieloma innymi. Skuteczna komunikacja ma więc kluczowe znaczenie dla ich przetrwania i dobrostanu.

Zespół Ovsyanikovej w latach 2017 – 2018 nagrywał dźwięki wydawane przez delfiny żyjące w wodach w pobliżu wyspy Moreton u wybrzeży Brisbane w Australii. Dźwięki porównano z danymi zebranymi 15 lat wcześniej. Analiza wykazała, że niektóre gwizdy, przypominające gwizdy identyfikacyjne, były współdzielone przez kilka zwierząt, co sugeruje istnienie sygnałów grupowych obok indywidualnych.

Najważniejszą obserwacją naukowców jest jednak to, że choć gwizdy identyfikacyjne są niemal niezmienne, delfiny modulują je za każdym razem. „Choć ich wzorce częstotliwości są wyjątkowo stabilne, ich wersje różnią się nieco między sobą, a ta zmienność utrzymuje się latami” – podkreśla Ovsyanikova.

Badacze doszli więc do wniosku, że delfinie gwizdy mogą zawierać informacje nie tylko o tożsamości, ale także o stanie emocjonalnym lub kontekście społecznym. Co więcej, badacze zauważyli, że samce wykazują większą zmienność w swoich gwizdach niż samice. Być może dzieje się tak dlatego, że ich role społeczne i sposób nawiązywania relacji są inne.

Ovsyanikova proponuje ciekawą analogię: „Choć gwizdy identyfikacyjne są indywidualnie wyuczonymi etykietami, które w wielu aspektach przypominają ludzkie imiona, jeśli idzie o informacje, jakie zawierają, lepszym porównaniem mogą być nasze twarze”. Stałe cechy naszej twarzy pozwalają na identyfikację, ale mimika przekazuje całą gamę stanów emocjonalnych i intencji. 

Zrozumienie, jak delfiny się porozumiewają, może pomóc lepiej identyfikować zagrożenia, jakie niesie dla nich działalność człowieka. „Hałas oceaniczny, zwłaszcza pochodzący od statków, to pilny temat wśród naukowców zajmujących się bioakustyką, ale rzadko przebija się do powszechnej świadomości” – zauważa badaczka. Podczas gdy dla nas hałas jest uciążliwy, ale zwykle nie uniemożliwia funkcjonowania, dla delfinów może być jak gęsta mgła. „Wyobraź sobie, że nie możesz rozpoznać czyjejś twarzy ani odczytać jego emocji. Tak właśnie może wyglądać życie delfina w zanieczyszczonym akustycznie oceanie”.

Źródło:

Ekaterina Ovsyanikova, *Faces you hear? Dolphin ‘signature whistles’ may transmit more than just identity information*, The Conversation, 26 maja 2025.

• aktualności