Perfekcja w Chemii Biologicznej. Prof. Marcin Drąg tworzy nowe centrum badawcze PAN
Instytut Chemii Fizycznej PAN zdobył prestiżowy grant ERA Chair o wartości 2,5 mln euro na realizację projektu PERFECTION. Na jego czele stanął prof. Marcin Drąg, a celem jest stworzenie pierwszego w PAN Centrum Chemii Biologicznej – dziedziny, która może zrewolucjonizować diagnostykę i terapię wielu chorób
– Projekt PERFECTION jest realizowany wokół grantu ERA Chair. ERA Chair to granty Komisji Europejskiej, jedne z najwyższych, jakie można dostać – tłumaczy prof. Marcin Drąg. Dodaje, że w odróżnieniu od typowo naukowych grantów ERC, ERA Chair „jest grantem bardziej naukowo-menedżerskim, bo polega docenieniu wybitnych osiągnięć konkretnego naukowca, wokół którego tworzone jest nowe centrum, tak by mógł kreować swoje własne wizjonerskie koncepcje naukowe”.
PERFECTION to odpowiedź na lukę w strukturach Polskiej Akademii Nauk. „Nie ma Centrum Chemii Biologicznej i nikt do tej pory nie zajmował się tą dziedziną badań w PAN” – zauważa naukowiec. Nowy projekt pozwala na stworzenie takiego centrum od podstaw – w nowym budynku IChF PAN przy ul. Kasprzaka w Warszawie.
– Jedno piętro będzie w całości przeznaczone na potrzeby Centrum Chemii Biologicznej i realizacji projektu PERFECTION, natomiast na drugim piętrze będzie zlokalizowane Centrum Oka prof. Wojtkowskiego. Idealne sąsiedztwo dla tworzenia innowacyjnych badań naukowych – mówi prof. Drąg.
Centrum Chemii Biologicznej w PAN
W ramach projektu powstanie unikalne centrum badawcze. – Będę tworzył swoją grupę, ale zatrudnimy jeszcze trzech doświadczonych liderów i oni w ciągu pięciu lat będą musieli stworzyć swoje grupy badawcze, aplikować o granty i wspólnie stworzymy Centrum Chemii Biologicznej”.
Ważnym elementem koncepcji PERFECTION jest interdyscyplinarność. – Pomysł jest taki, by działo się wszystko to, co się dzieje w chemii biologicznej – od chemii organicznej, medycznej, bioorganicznej, poprzez biochemię, metody analityczne, diagnostyczne, aż do biologii molekularnej, trochę w kierunku medycyny – wyjaśnia profesor.
Poszukiwani naukowcy będą reprezentować różne specjalizacje: od chemii organicznej i bioinformatyki po biologię strukturalną. Zespoły zostaną wyposażone w pełne pakiety startowe (ang. start-up money), umożliwiające szybkie rozpoczęcie badań.
Dlaczego Chemia Biologiczna?
Choć chemia biologiczna wywodzi się z diagnostyki, dziś coraz częściej prowadzi do tworzenia przełomowych terapii. – To dynamicznie rozwijająca się dziedzina nauki. Dzięki niej powstają cząsteczki, które później są wykorzystywane jako struktury wyjściowe dla leków czy do rozwiązywania problemów biologicznych – wyjaśnia profesor.
Jego zdaniem rozwój chemii biologicznej stanowi odpowiedź na problemy systemu ochrony zdrowia: – Mamy bardzo dużo leków na rynku, nawet przeciwnowotworowych, natomiast w rzeczywistości diagnozujemy choroby […] w późnej fazie, kiedy leki okazują się już nieskuteczne – mówi prof. Drąg. Jego zespół ma już na koncie sukcesy – współtworzył narzędzia, które przyczyniły się do powstania leku Paxlovid, stosowanego w terapii COVID-19.
– PERFECTION pozwoli kontynuować badania w nowych obszarach. Obecnie staramy się stworzyć duże platformy screeningowe dla chorób pasożytniczych, bakteryjnych, wirusowych, ale też ulepszyć narzędzia do diagnostyki nowotworów – mówi prof. Drąg. Celem jest znacznie szybsze wykrywanie chorób, które obecnie zbyt często diagnozuje się zbyt późno. – To może znacząco wpłynąć na poprawę zdrowia publicznego. Będziemy w stanie dokładniej, szybciej i taniej wykrywać wiele chorób, by skuteczniej je leczyć – mówi prof. Drąg.
Nauka jako system współpracy
PERFECTION ma także międzynarodowy wymiar. – Do stworzenia projektu konieczne było potwierdzenie gotowości do współpracy ze strony licznych renomowanych zagranicznych grup badawczych. Dostałem takich deklaracji kilkadziesiąt. To także dowód zainteresowania współpracą nad tym projektem – mówi profesor.
W ramach projektu została powołana Międzynarodowa Rada Naukowa oraz będą organizowane cykliczne konferencje i seminaria. Pierwszym z nich będzie uroczyste otwarcie Centrum, 3 czerwca 2025 r., z udziałem prof. Dona Hilverta z ETH Zürich – światowej klasy specjalisty w dziedzinie inżynierii enzymów. – Don od wielu lat wymieniany jest w gronie poważnych kandydatów do Nagrody Nobla i jestem przekonany, że to tylko kwestia czasu. – podkreśla prof. Drąg.