Mniejsza wiedza o sztucznej inteligencji sprawia, że ludzie chętniej z niej korzystają
Autorzy: Chiara Longoni, Gil Appel, Stephanie Tully
Streszczenie
Nowe badania pokazują, że im mniej ludzie wiedzą o sztucznej inteligencji, tym chętniej z niej korzystają. Osoby o niższej wiedzy technologicznej częściej postrzegają AI jako coś niemal magicznego, co budzi zachwyt i otwartość, zwłaszcza w obszarach związanych z ludzkimi cechami, jak empatia czy wsparcie emocjonalne. Tymczasem osoby lepiej zaznajomione z technologią są bardziej sceptyczne wobec takich zastosowań, skupiając się raczej na efektywności AI. Wyniki te stawiają przed edukacją i polityką wyzwanie: jak zwiększać świadomość technologiczną bez gaszenia entuzjazmu wobec nowych rozwiązań.
Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji skłania do refleksji: kto najchętniej przyjmuje AI w codziennym życiu? Wiele osób zakłada, że są to osoby technologicznie zaawansowane, które rozumieją, jak działa AI.
Tymczasem nowe badania, opublikowane w Journal of Marketing, pokazują coś odwrotnego. Osoby posiadające mniejszą wiedzę na temat AI są bardziej otwarte na jej stosowanie. Zjawisko to nazywamy „paradoksem niskiej wiedzy – wysokiej otwartości”.
Zależność ta występuje w różnych grupach społecznych, sytuacjach, a nawet krajach. Przykładowo, analiza danych firmy badawczej Ipsos z 27 państw pokazała, że społeczeństwa o niższej średniej wiedzy o AI są bardziej otwarte na jej adopcję niż te o wyższym poziomie znajomości tematu.
Podobne wyniki przyniosła nasza ankieta wśród studentów w USA – osoby słabiej rozumiejące AI częściej deklarowały chęć używania jej do zadań akademickich.
Dlaczego mniej wiedzy może oznaczać większą otwartość?
Wynika to z faktu, że AI potrafi dziś wykonywać zadania wcześniej zarezerwowane wyłącznie dla ludzi. Gdy sztuczna inteligencja tworzy dzieło sztuki, pisze emocjonalną wypowiedź czy gra na instrumencie, może to wydawać się wręcz magiczne – jakby przekraczała granicę między maszyną a człowiekiem.
Oczywiście AI nie posiada ludzkich cech. Chatbot może wygenerować empatyczną odpowiedź, ale nie odczuwa empatii. Osoby bardziej zorientowane technicznie są tego świadome – wiedzą, jak działają algorytmy, dane treningowe i modele obliczeniowe, więc technologia traci dla nich swoją tajemniczość.
Z kolei ci, którzy mają mniejszą wiedzę, mogą postrzegać AI jako coś magicznego i budzącego zachwyt. Sugerujemy, że właśnie to poczucie „magii” zwiększa ich otwartość na korzystanie z narzędzi AI.
Badania pokazują, że ta zależność jest najsilniejsza w obszarach, które kojarzą się z ludzkimi cechami – np. w udzielaniu wsparcia emocjonalnego lub terapii. Natomiast przy zadaniach bardziej technicznych, np. analizie wyników testów, tendencja się odwraca – osoby z większą wiedzą techniczną są bardziej otwarte na takie zastosowania, kierując się efektywnością, a nie wrażeniem „magii”.
Nie chodzi o umiejętności, lęk czy etykę
Co ciekawe, związek między niską wiedzą a większą otwartością utrzymuje się mimo tego, że osoby słabiej znające AI postrzegają ją jako mniej zdolną, mniej etyczną, a nawet budzącą niepokój. Ich entuzjazm wynika raczej z zachwytu nad jej możliwościami, mimo dostrzeganych wad.
To odkrycie rzuca nowe światło na to, dlaczego ludzie tak różnie reagują na nowe technologie. Podczas gdy niektóre badania mówią o „docenianiu algorytmów” przez konsumentów, inne wskazują na „niechęć do algorytmów”. Nasze wyniki sugerują, że kluczową rolę odgrywa postrzeganie AI jako czegoś „magicznego”.
Wyzwanie dla edukatorów i decydentów
Te wnioski stawiają wyzwanie przed decydentami i edukatorami. Zwiększanie wiedzy o AI może przypadkowo zmniejszyć entuzjazm wobec jej stosowania, ponieważ technologia staje się przez to mniej „magiczna”. Należy więc znaleźć równowagę między edukowaniem społeczeństwa a zachowaniem otwartości na nowe technologie.
Aby w pełni wykorzystać potencjał AI, biznes, edukacja i polityka muszą rozumieć, jak percepcja „magii” wpływa na nastawienie ludzi. Tylko wtedy uda się tworzyć i wdrażać produkty oraz usługi oparte na AI w sposób, który łączy wiedzę z ciekawością – bez utraty zachwytu, który tak często napędza innowacje.
Autorzy: Chiara Longoni, Gil Appel, Stephanie Tully
Niniejsze streszczenie odnosi się do artykułu Knowing less about AI makes people more open to having it in their lives – new research