Nagroda im. Mariana Turskiego dla Polskiego Słownika Biograficznego
Monumentalna seria wydawnicza doceniona za wkład w dokumentowanie dziejów Polski
W tegorocznej edycji Nagród Historycznych „Polityki”, które od 2025 r. noszą imię ich twórcy i wieloletniego przewodniczącego jury Mariana Turskiego, przyznano nagrodę specjalną Polskiemu Słownikowi Biograficznemu. To jedno z najważniejszych przedsięwzięć edytorskich polskiej historiografii – ukazuje się od 90 lat i jest kompendium wiedzy o wybitnych postaciach związanych z dziejami Polski, Litwy i Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
„Polski Słownik Biograficzny to szczególne bogactwo polskiej kultury i dziedzictwa narodowego” – podkreślił w laudacji przewodniczący kapituły, prof. Wiesław Władyka. Kapituła Konkursu uznała PSB za wyjątkowe osiągnięcie polskiej humanistyki i przykład pracy o światowym wymiarze.
Seria powstała z inicjatywy Polskiej Akademii Umiejętności w 1934 r. Od 1958 r. wydawanie jej przejął Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, a od 1999 r. jest wspólnym przedsięwzięciem PAN i reaktywowanej PAU.
Zasady działania słownika ukształtował już w latach 30. jego pierwszy redaktor – prof. Władysław Konopczyński. PSB nie ukazywał się podczas okupacji i w czasach stalinowskich, gdy Konopczyńskiego zmuszono do ustąpienia ze stanowiska. Wznowienie działalności nastąpiło dopiero w 1958 r. Od tamtej pory redakcją kierowali m.in. Kazimierz Lepszy, Emanuel Rostworowski, Henryk Markiewicz, a od 2003 r. – prof. Andrzej Romanowski.
Czym jest Polski Słownik Biograficzny?
To wielotomowe, naukowe wydawnictwo referencyjne, zawierające biogramy zmarłych postaci – znanych i zapomnianych, które w różny sposób były związane z ziemiami Rzeczypospolitej. W słowniku znajdziemy życiorysy polityków, królów, żołnierzy, artystów, duchownych, uczonych, działaczy społecznych i emigracyjnych – od legendarnych Piastów po osoby zmarłe w XXI w.
Do kwietnia 2025 roku ukazało się 227 zeszytów zebranych w 56 tomach, zawierających ponad 28,5 tys. opracowanych biogramów. Hasła tworzyło ponad 4 tys. autorów – najwybitniejszych badaczy z Polski i zagranicy. Słownik uwzględnia zarówno postacie z pierwszych stron podręczników, jak i te, których życiorysy wydobywa się z archiwów i zapomnienia. Przeszłość Polski opowiedziana przez pryzmat indywidualnych losów ukazuje się tu z naukową precyzją, ale też z dbałością o szerszy kontekst społeczny i kulturowy.
„Polski Słownik Biograficzny to szczególne bogactwo polskiej kultury i dziedzictwa narodowego” – podkreślił przewodniczący kapituły, prof. Wiesław Władyka. Kapituła Konkursu uznała PSB za wyjątkowe osiągnięcie polskiej humanistyki i przykład pracy o światowym wymiarze.
Ostatni z opublikowanych zeszytów z tomu 56. zamyka hasło „Turowicz, Jadwiga”.