Academia o wodzie

W Światowym Dniu Wody serdecznie zapraszamy do przypomnienia sobie numeru magazynu Academia z 2020 roku, poruszającego istotne kwestie związane z zarządzaniem zasobami wodnymi. W tym wydaniu znajdziecie Państwo wiele fascynujących artykułów, które poruszają różnorodne aspekty związane z wodą, jej znaczeniem oraz wyzwaniami, jakie przed nami stoją.

Przeczytaj poszczególne artykułu lub przeglądaj cały numer

W editorialu numeru 2/2020 prof. Paweł M. Rowiński, członek rzeczywisty PAN, b. wiceprezes Polskiej Akademii Nauk, tak pisał o wodzie i zawartości numeru:

Woda pokrywa 71 proc. powierzchni Ziemi, stanowi też około 60 proc. masy ciała dorosłego człowieka. Choć stanowi podstawę naszej egzystencji, to gdy jest jej zbyt dużo, jest śmiertelnym zagrożeniem. Dlatego boimy się podtopień, powodzi, ulewnych deszczy. Gdy brakuje czystej wody, zagrożone jest istnienie całych społeczeństw. Dostęp do niej każdego mieszkańca globu bez wątpienia stanowi jedno z najważniejszych wyzwań XXI wieku. Wraz ze zmieniającym się klimatem i wzrostem liczby ludności jest to najbardziej palące zagadnienie cywilizacyjne. I to praktycznie na całym świecie, choć natężenie tego problemu różni się w zależności od regionu. Europa również nie jest wolna od zagrożeń związanych z wodą i warto zdawać sobie z nich sprawę. Choć woda zawsze i wszędzie towarzyszy człowiekowi, ciągle nie rozumiemy wielu procesów, które się z nią łączą. Jej własności są niezwykłe i inspirują do wielu badań naukowych. Jedno jest pewne – to dzięki niej życie na Ziemi w ogóle jest możliwe.
Inspiracją do powstania tego numeru „Academii” jest organizacja w Polsce przez Polską Akademię Nauk, Instytut Geofizyki PAN i Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego niezwykle ważnego wydarzenia – 6th IAHR Europe Congress pod auspicjami Międzynarodowego Stowarzyszenia Inżynierii i Badań Wodno-Środowiskowych IAHR, które odbędzie się 15-18 lutego 2021 roku. W tym numerze oddajemy głos wszystkim zaproszonym wykładowcom kongresu. Wypowiedzą się też inni wybitni europejscy i polscy badacze, licznie reprezentujący różne dyscypliny naukowe. Wszystkich tych autorów łączy wielka pasja do wody.

Oto kilka przykładów tekstów, które na pewno Was zainteresują:

• „O wodzie z pasją” – Paweł M. Rowiński wprowadza nas w tematykę numeru, podkreślając znaczenie wody w naszym życiu i konieczność jej ochrony.
• „Między wodą a lasem” – Marcin K. Dyderski, Sonia Paź-Dyderska i Andrzej M. Jagodziński analizują zależności między wodą a roślinnością w różnych strefach klimatycznych.
• „Rzut oka na polską marynistykę przed 1939 rokiem” – Monika Jankiewicz-Brzostowska przedstawia historię obecności morza w polskim malarstwie.
• „Na szerokich wodach filozofii” – Daniel Roland Sobota rozważa metaforyczne i filozoficzne aspekty wody.
• „Modelowanie mechanizmów mieszania” – Ian Guymer opisuje procesy związane z przemieszczaniem zanieczyszczeń w wodzie.
• „Gospodarka kontra woda” – Zbigniew M. Karaczun omawia wyzwania związane z gospodarką wodną, suszami i powodziami.
• „Dopóki susza ich nie rozłączy” – Joanna Kijowska-Oberc, Ewelina Ratajczak i Marcin Pietras badają związki symbiotyczne grzybów i roślin w kontekście dostępności wody.
• „Łatwiej chronić niż odtwarzać” – Tomasz Okruszko podkreśla znaczenie ochrony mokradeł w obliczu zmian klimatu.
• „Bliżej przyrody – bliżej człowieka” – Zbigniew Popek i Mateusz Grygoruk przedstawiają program renaturalizacji wód w Polsce.
• „Renaturyzacja równin zalewowych z biegiem rzeki” – Andrea Funk i Thomas Hein opisują procesy renaturyzacji wód w dolinie Dunaju.

Światowy Dzień Wody

Obchodzony co roku 22 marca, ma na celu zwiększenie świadomości na temat znaczenia wody i promowanie działań mających na celu jej ochronę. Został zainicjowany przez ONZ, by zwrócić uwagę społeczną, że ponad miliard ludzi na świecie cierpi z powodu braku dostępu do wody pitnej. Pierwsze obchody odbyły się w 1993 roku. Co roku organizowane są pod innym hasłem, w 2025 roku dotyczy ono ochrony lodowców., obchodzony co roku 22 marca, ma na celu zwiększenie świadomości na temat znaczenia wody i promowanie działań mających na celu jej ochronę. Został zainicjowany przez ONZ, by zwrócić uwagę społeczną, że ponad miliard ludzi na świecie cierpi z powodu braku dostępu do wody pitnej. Pierwsze obchody odbyły się w 1993 roku.

Światowy Dzień Wody 2025 – Ochrona lodowców

Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła rok 2025 Międzynarodowym Rokiem Ochrony Lodowców. Wzrost temperatury na Ziemi przyspiesza proces topnienia lodowców, co sprawia, że cykl wodny staje się bardziej nieprzewidywalny. Dla miliardów ludzi zmieniające się przepływy wody roztopowej powodują powodzie, susze, osuwiska i wzrost poziomu morza. Niezliczone społeczności i ekosystemy są zagrożone dewastacją.

Ochrona lodowców jest obecnie priorytetem, aby łagodzić i dostosować się do zmian klimatu. Jednym ze sposobów spowolnienia tego zjawiska jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Lodowce mają kluczowe znaczenie dla życia – ich woda roztopowa jest niezbędna dla wody pitnej, rolnictwa, przemysłu, produkcji czystej energii i zdrowych ekosystemów. Szybko topniejące lodowce powodują niepewność przepływu wody, co wpływa znacząco na życie ludzi i naszą planetę.

Dlaczego musimy chronić zasoby wody?

Dostęp do wody jest prawem człowieka. Jednak 2,2 miliarda ludzi żyje bez dostępu do bezpiecznie zarządzanych źródeł wody pitnej, co ma katastrofalne skutki dla ich życia i całego społeczeństwa. Dobrze zarządzany cykl wodny stanowi podstawę postępu w ramach Agendy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030, w szczególności w odniesieniu do głodu, równości płci, zdrowia, edukacji, źródeł utrzymania, zrównoważonego rozwoju i ekosystemów. Woda jest również niezbędnym składnikiem adaptacji do zmian klimatu, stanowiąc kluczowy łącznik między klimatem, społeczeństwem i środowiskiem. Bez odpowiedniego zarządzania zasobami wody prawdopodobnie wzrośnie konkurencja o wodę między sektorami i nastąpi eskalacja sytuacji kryzysowych w wielu sektorach zależnych od wody.

Zachęcamy do lektury i refleksji nad tym, jak możemy wspólnie dbać o nasze zasoby wodne.

• aktualności
• popularyzacja