Jak globalne ocieplenie wpływa na inflację. Nowe szacunki Europejskiego Banku Centralnego
Wzrost średnich temperatur napędza inflację żywności i zmienia sezonowość cen. Efekty te będą narastać, jeśli emisje nie zostaną ograniczone
Zmiany klimatu oddziałują nie tylko na środowisko i zdrowie, ale także na stabilność cen. Nowa analiza opublikowana przez Europejski Bank Centralny pokazuje, że wzrost średnich temperatur prowadzi do trwałego wzrostu inflacji, zwłaszcza cen żywności, i zmienia jej sezonową dynamikę. Efekty te są obserwowalne zarówno w krajach bogatych, jak i rozwijających się, i będą się nasilać w kolejnych dekadach.
„Nasze wyniki sugerują, że zmiany klimatyczne zagrażają stabilności cen poprzez trwały wpływ na inflację oraz wzmacnianie jej sezonowości i reakcji na ekstremalne zjawiska pogodowe” – podkreślają autorzy raportu: Maximilian Kotz (PIK), Friderike Kuik, Eliza Lis i Christiane Nickel (EBC).
Inflacja cieplejsza o 1-3 punkty procentowe
Autorzy wykorzystali miesięczne dane o cenach konsumpcyjnych z 121 krajów, łącząc je z informacjami o lokalnych warunkach klimatycznych oraz projekcjami z 21 modeli klimatycznych. Ich analizy pokazują, że wzrost średnich temperatur powoduje nieliniowe, długotrwałe efekty inflacyjne. W scenariuszu bez historycznie bezprecedensowej adaptacji klimatycznej do 2035 r. średnia globalna inflacja cen żywności może wzrosnąć o 0,92-3,23 punktów procentowych rocznie, a inflacja ogólna o 0,32-1,18 punkty procentowe rocznie, w zależności od scenariusza emisji i modelu.
W krajach o cieplejszym klimacie wpływ ten jest silniejszy, ale – co ważne – efekt obserwowany jest również w krajach wysoko rozwiniętych. „To sugeruje, że adaptacja do wzrostu temperatury, na przykład poprzez rozwój technologii, była jak dotąd ograniczona” – zauważają badacze.
Fala upałów w 2022 r. podniosła inflację w Europie
Badanie objęło także analizę skutków ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak fala upałów w Europie latem 2022 r. Szacunki wskazują, że tylko trzy miesiące wyjątkowych temperatur zwiększyły inflację cen żywności w Europie o 0,67 punktu procentowego, a inflację ogólną o 0,34 punkty procentowe, przy wyraźnie większym wpływie w Europie Południowej. W strefie euro efekt ten sięgnął 0,78 punkty procentowe dla cen żywności.
Symulacje wskazują, że jeśli podobne ekstremum wystąpi w 2035 r., jego efekt inflacyjny będzie o 50 proc. wyższy. W przypadku emisji zgodnych ze scenariuszem wysokim (SSP585) może to oznaczać wzrost inflacji żywności nawet o 1,8 punktu procentowego rocznie do 2060 r.
Zmiana sezonowości inflacji
Korzystając z danych miesięcznych, badacze przeanalizowali również wpływ zmian klimatycznych na sezonowość inflacji. W krajach umiarkowanej strefy klimatycznej, na przykład w Europie Środkowej, wpływ wzrostu temperatur jest znacznie silniejszy latem niż zimą. W krajach tropikalnych efekt jest bardziej równomierny przez cały rok.
Zmienność sezonowa może się więc nasilać w wielu krajach Globalnego Południa i w USA, natomiast w Europie Północnej przeciwnie, może się zmniejszyć. Takie zaburzenia sezonowości stanowią dodatkowe wyzwanie dla prognoz inflacyjnych, zwłaszcza w polityce monetarnej.
Różne kanały wpływu i ograniczenia adaptacyjne
Najsilniejsze efekty inflacyjne dotyczą cen żywności, co wynika między innymi z wrażliwości sektora rolniczego na zmiany temperatury, zmienność opadów i susze. Autorzy raportu przyznają jednak, że wpływ klimatu na inne składowe koszyka inflacyjnego, na przykład ceny energii elektrycznej, może być niedoszacowany z powodu ograniczonej dostępności danych.
Wyniki sugerują, że przyszłe zmiany inflacyjne będą zależne nie tylko od dalszego ocieplenia klimatu, ale także od zdolności adaptacyjnych gospodarek. „Brak istotnych różnic między krajami o wysokim i niskim dochodzie wskazuje, że historyczna adaptacja do temperatury była niewielka. Aby uniknąć silnych efektów inflacyjnych, konieczna będzie adaptacja wykraczająca poza dotychczasowe doświadczenia” konkludują autorzy.
Źródło:
- Kotz M., Kuik F., Lis E., Nickel C., The impact of global warming on inflation: averages, seasonality and extremes, ECB Working Paper No. 2821 (lipiec 2025),
Dostępny tutaj