Nowy sposób spowalniania utraty pamięci w chorobie Alzheimera

Choroba Alzheimera często opisywana jest za pomocą statystyk: miliony chorych na całym świecie, gwałtownie rosnąca liczba przypadków i koszty sięgające bilionów dolarów. Dla rodzin doświadczenie tej choroby ma jednak znacznie bardziej osobisty wymiar.

„To powolna żałoba. Traci się tę osobę kawałek po kawałku” – twierdzi prof. Nicholas Tonks z Cold Spring Harbor Laboratory, którego matka chorowała na Alzheimera.

Wiele dyskusji dotyczy tego, że choroba neurodegeneracyjna może być spowodowana nagromadzeniem się w mózgu tzw. „blaszek”. Gdy mowa o tych blaszkach, chodzi o amyloid beta (Aβ), peptyd naturalnie występujący w organizmie, który może się gromadzić i tworzyć skupiska. Wiadomo, że sprzyja to rozwojowi choroby Alzheimera.

Teraz prof. Tonks, doktorant Yuxin Cen oraz stażysta podoktorski Steven Ribeiro Alves odkryli, że hamowanie działania białka o nazwie PTP1B poprawia zdolność uczenia się i pamięć w modelu myszy z chorobą Alzheimera.

Tonks odkrył PTP1B w 1988 r. Od tego czasu bada znaczenie tego enzymu dla zdrowia i chorób. W najnowszym badaniu jego zespół pokazał, że PTP1B bezpośrednio oddziałuje z innym białkiem, zwanym kinazą tyrozynową śledziony (SYK), które normalnie reguluje aktywność mikrogleju – komórek odpornościowych mózgu odpowiedzialnych za usuwanie zanieczyszczeń, takich jak nadmiar amyloidu beta. „W miarę postępu choroby komórki te ulegają wyczerpaniu i stają się mniej skuteczne” – mówi Cen. „Nasze wyniki sugerują, że hamowanie PTP1B może poprawić funkcjonowanie mikrogleju i sprzyjać usuwaniu blaszek amyloidowych”.

Oprócz amyloidu beta dobrze znanymi czynnikami ryzyka choroby Alzheimera są otyłość i cukrzyca typu 2, które uważa się za współodpowiedzialne za rosnącą częstość występowania tej choroby na świecie. Zależności te stanowią dodatkowy argument za ukierunkowaniem terapii na PTP1B, ponieważ jest to już potwierdzony cel terapeutyczny w leczeniu zaburzeń metabolicznych.

Nowo zatwierdzone terapie choroby Alzheimera koncentrują się przede wszystkim na usuwaniu amyloidu beta, jednak dla wielu pacjentów przynoszą jedynie ograniczone korzyści kliniczne. „Zastosowanie inhibitorów PTP1B, które oddziałują na wiele aspektów patologii, w tym usuwanie amyloidu beta, może przynieść dodatkowe efekty” – mówi Ribeiro Alves.

Zespół Tonksa współpracuje obecnie z firmą DepYmed, Inc. nad opracowaniem inhibitorów PTP1B do różnych zastosowań. W przypadku choroby Alzheimera Tonks przewiduje stosowanie terapii skojarzonej, łączącej już zatwierdzone leki z inhibitorami PTP1B.  „Celem jest spowolnienie postępu choroby Alzheimera i poprawa jakości życia pacjentów” – mówi. Wyniki tych badań, wskazujące PTP1B jako potencjalny cel terapeutyczny, mogą być kluczem do osiągnięcia tego celu.

• aktualności
• Nauki biologiczne i rolnicze
• Nauki medyczne
• popularyzacja