Noc Muzeów w Pałacu Staszica. Dinozaury, wampiry i naukowcy

Pałac Staszica w Warszawie po raz kolejny otworzy się nocą dla zwiedzających. Tegoroczny program przygotowany przez Polską Akademię Nauk połączy archeologię, historię, sztukę i naukę z bardziej osobistymi opowieściami o pracy, pasji i życiowych wyborach. W centrum wydarzeń znajdzie się wystawa „Autografy”, ale odwiedzający zobaczą też egipskie zabytki, XIX-wieczne pocztówki z Orientu, antywampiryczne praktyki pogrzebowe i kości dinozaurów z pustyni Gobi

Wystawę „Autografy” pokazywaną w sali im. Hugona Kołłątaja jej kuratorka Jolanta Janda opisuje jako przestrzeń dla osób o bardzo różnych doświadczeniach, temperamentach i drogach życiowych. Wspólnym elementem nie są tu zawody ani biografie, lecz próba odpowiedzi na pytanie o własne credo. „Próba ujęcia swojego credo w kilka lapidarnych zdań jest trudnym wyzwaniem, bez względu na to, czy jesteśmy młodymi, czy starszymi ludźmi” – zauważa Janda. Wystawa ma skłaniać do refleksji nad tym, czy codzienna praca, ambicje i relacje z innymi rzeczywiście pozostają zgodne z wyobrażeniem o własnym życiu.

Na wystawie pojawią się cztery osoby: badaczka Anna Maria Górska, biolog ewolucyjny Szymon Drobniak, pisarz Kazimierz Orłoś oraz aktor i reżyser Omar Sangare. Górska zajmuje się badaniem nierówności płci, mechanizmów prestiżu i wykluczenia w organizacjach oraz szkolnictwie wyższym. Jest adiunktką Akademii Leona Koźmińskiego, dyrektorką Centrum Badań Kobiet i Różnorodności w Organizacjach, członkinią Akademii Młodych Uczonych PAN i laureatką stypendium Fulbrighta. Drobniak, związany z Uniwersytetem Jagiellońskim i University of New South Wales w Sydney, zajmuje się biologią i ewolucją ptaków, popularyzacją nauki oraz ilustracją naukową. Jest także laureatem Nagród Naukowych „Polityki” z 2018 roku.

Wśród bohaterów wystawy znalazł się również Kazimierz Orłoś, pisarz związany z realizmem literackim i autor książek opisujących doświadczenie PRL-u. Jego pierwsza powieść „Cudowna melina” została zatrzymana przez cenzurę i wydana we Francji przez Instytut Literacki Jerzego Giedroycia. Jolanta Janda przywołuje jego własne rozumienie życia i pisania: „Życie można traktować jako książkę: powieść, którą sami o sobie piszemy, a więc odpowiadamy za jej treść i sens. I jako niespodziewaną i niezwykłą przygodę”. Czwartą postacią jest Omar Sangare – aktor, reżyser i założyciel nowojorskiego festiwalu UNITED SOLO, uznawanego za największy festiwal monodramów na świecie. W Polsce występował m.in. w Teatrze Dramatycznym w Warszawie, później kontynuował karierę w Stanach Zjednoczonych.

Wampiry, Egipt i stare pocztówki

Część programu Nocy Muzeów przygotował Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN. W sali Lustrzanej będzie można zobaczyć wystawę „Faraonowie znad Wisły”, poświęconą obecności motywów starożytnego Egiptu w polskiej sztuce od XIX wieku po współczesność. Zaplanowano również warsztat archeologiczny „Wampiry po zmroku. Między wierzeniami a archeologią”. Uczestnicy poznają dawne praktyki związane z lękiem przed „powracającymi zmarłymi” i zobaczą XIX-wieczny zestaw antywampiryczny.

Kolejna część programu poświęcona będzie związkom Afryki Zachodniej z kulturą afro-brazylijską. Podczas warsztatów uczestnicy stworzą własne amulety inspirowane tradycyjnymi praktykami i poznają ich symbolikę. W planie znalazła się również wystawa dawnych pocztówek przedstawiających Bliski Wschód i Egipt. Organizatorzy opisują je jako „kapsuły czasu”, pokazujące miejsca i ludzi sprzed ponad stu lat, często już nieistniejące.

Dinozaury na dziedzińcu Pałacu Staszica

Na dziedzińcu Pałacu Staszica stanowisko przygotuje także przyszłe Muzeum Historii Naturalnej. Wystawa „Śladami dinozaurów. Od pustyni Gobi do Muzeum Historii Naturalnej” przypomni wyprawy organizowane przez prof. Zofię Kielan-Jaworowską, paleontolożkę nazywaną „łowczynią dinozaurów”.

Organizatorzy przypominają, że odkryte przez polskich naukowców gatunki były inspiracją dla części dinozaurów pokazanych później w filmie „Jurassic Park”. Zwiedzający będą mogli samodzielnie poszukać śladów prehistorycznego życia i zabrać ze sobą repliki odnalezionych kości oraz czaszek pierwszych ssaków.

Równolegle działać będzie także Archiwum PAN z koncertami, spektaklem teatru „Maskarada”, prezentacjami poświęconymi Henrykowi Sienkiewiczowi i historii Pałacu Staszica oraz warsztatami kaligrafii dla dzieci i dorosłych.

Tegoroczna Noc Muzeów w Pałacu Staszica odbędzie się 16 maja. Program potrwa od godz. 19 do północy, choć część ekspozycji będzie dostępna wcześniej. W wydarzenie zaangażowały się m.in. Archiwum PAN, Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN oraz powstające Muzeum Historii Naturalnej.

• Polska Akademia Nauk
• popularyzacja