Morasko wyobrażone. 75 sposobów na kosmiczny krater

Legendy, historie alternatywne, opowiadania science fiction, a nawet teksty napisane gwarą poznańską. W konkursie literackim poświęconym kraterom meteorytowym Morasko udział wzięło 75 autorów. Jurorzy przyznają, że najbardziej zaskoczyła ich nie sama liczba zgłoszeń, lecz różnorodność pomysłów i wysoki poziom nadesłanych prac

To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Polsce. Zaledwie kilka kilometrów od centrum Poznania znajduje się rezerwat chroniący ślady kosmicznego zderzenia sprzed tysięcy lat. Morasko jest jedynym na świecie kraterem impaktowym, do którego można dojechać autobusem komunikacji miejskiej.

Wielu Polaków nigdy o Morasku nawet nie słyszało. Organizatorzy konkursu postanowili więc opowiedzieć o nim w nietypowy sposób. Zamiast kolejnej kampanii promocyjnej zaprosili autorów do stworzenia opowiadań inspirowanych kraterami, meteorytami i kosmicznymi katastrofami.

Konkurs zorganizowały Fundacja Ziemia i Kosmos oraz Stowarzyszenie Klub Fantastyki „Druga Era”, odpowiedzialne za Festiwal Fantastyki Pyrkon. Zadanie było proste: napisać opowiadanie związane z Moraskiem, zawierające elementy fantasy lub science fiction i nawiązujące do meteorytu. Organizatorzy otrzymali 75 prac, z których osiem zakwalifikowano do ścisłego finału. Laureatów poznamy podczas czerwcowego Pyrkonu.

Każdy opowiedział Morasko inaczej

– Każda praca jest zupełnie inna i każdy autor znalazł własny sposób opowiedzenia tego tematu – mówi Klaudia Musiał, doktorantka Uniwersytetu Jana Kochanowskiego i członkini komisji konkursowej.

Wśród nadesłanych tekstów znalazły się zarówno historie przypominające lokalne legendy, jak i opowieści rozgrywające się w odległych światach. Niektórzy autorzy sięgali po historię Poznania, inni wykorzystywali gwarę poznańską. Były teksty poważne, melancholijne, przygodowe, ale także pełne humoru.

– Ludzie mieli tak niesamowite poczucie humoru, że przy niektórych opowiadaniach po prostu trudno było się nie uśmiechnąć – mówi Martyna Halbiniak, copywriterka Festiwalu Fantastyki Pyrkon i członkini jury. Dodaje, że każda kolejna praca pokazywała zupełnie inne spojrzenie na ten sam temat. – Ilu było autorów, tyle było Morasek. Każdy wniósł do tej historii coś własnego.

Także Bartosza Waltera z Politechniki Poznańskiej najbardziej zaskoczyła nie sama kreatywność uczestników, lecz pasja widoczna w ich tekstach. – W tych opowiadaniach było widać ogromne zaangażowanie. Autorów autentycznie fascynowało zarówno samo Morasko, jak i wątki, wokół których budowali swoje historie – podkreśla. Dlatego tak dobrze się je czyta.

Nauka i fantastyka mają ze sobą więcej wspólnego, niż się wydaje

Choć konkurs wyrósł wokół miejsca badań geologicznych i astronomicznych, organizatorzy od początku zakładali, że nauka nie musi być opowiadana wyłącznie językiem artykułów popularnonaukowych czy wykładów.  – Literatura jest środkiem przekazu stosunkowo prostym i dostępnym dla wielu osób – mówi Halbiniak. Jej zdaniem właśnie dlatego opowiadanie okazało się dobrym sposobem na zainteresowanie ludzi Moraskiem.

Dla dr Anny Pawłowskiej-Zygarowicz, organizatorki Strefy Naukowej na Pyrkonie, związki między nauką a sztuką są czymś całkowicie naturalnym. – Wbrew pozorom te światy wcale nie są od siebie tak daleko – mówi.

Podobnie uważa Klaudia Musiał: – Naukowcy i artyści pracują bardzo podobnie. Obie grupy zaczynają od obserwacji świata, a następnie próbują zrozumieć lub opisać to, co dostrzegają – podkreśla. Jej zdaniem zarówno badacze, jak i twórcy muszą umieć łączyć pozornie niezwiązane ze sobą elementy w spójną całość.

To właśnie połączenie wyobraźni i faktów było jednym z najważniejszych kryteriów konkursu. Autorzy nie mogli ograniczyć się wyłącznie do fantazji. Opowiadania miały również nawiązywać do wiedzy o meteorytach i kraterach Morasko. Zdaniem jurorów większość uczestników bardzo poważnie potraktowała ten wymóg. – Naprawdę było widać, że autorzy wcześniej poczytali o tym miejscu i chcieli oddać jego charakter – mówi dr Pawłowska-Zygarowicz.

Finał podczas Pyrkonu

W najbliższych tygodniach jury wybierze laureatów spośród ośmiu finałowych prac. Organizatorzy przewidzieli trzy nagrody główne i trzy wyróżnienia.

Rozstrzygnięcie konkursu nastąpi podczas Pyrkonu, największego festiwalu fantastyki w Polsce. To właśnie tam szerzej zaprezentowana zostanie również inicjatywa związana z utworzeniem Centrum Nauki Impakt Morasko, które ma popularyzować wiedzę o jednym z najbardziej niezwykłych miejsc związanych z historią kosmicznych zderzeń w Europie.

• Nauki humanistyczne i społeczne
• Nauki ścisłe i nauki o Ziemi