Przy narodzinach dzieci neandertalczyków niewiele różniły się od noworodków współczesnych ludzi. Kilka miesięcy później różnice stawały się już wyraźne. Dwa niezależne badania wskazują, że kości najmłodszych neandertalczyków dojrzewały szybciej niż u przedstawicieli gatunku Homo sapiens. Odkrycie może pomóc lepiej zrozumieć, jak wyglądało dzieciństwo naszych najbliższych krewnych

Jak szybko dorastały dzieci neandertalczyków? To jedno z pytań, na które paleoantropolodzy od lat próbują znaleźć odpowiedź. Dorosłe szkielety zachowują się stosunkowo często, natomiast szczątki niemowląt należą do rzadkości. Dlatego każde nowe znalezisko może dostarczyć cennych informacji nie tylko o wyglądzie najmłodszych neandertalczyków, lecz także o tempie ich rozwoju.

Dwa badania opublikowane w tym roku opisują szczątki dzieci żyjących około 55 tys. lat temu. Jedno dotyczy noworodka odkrytego w Niemczech, drugie – około sześciomiesięcznego niemowlęcia z Izraela. Choć analizowano dwa różne znaleziska, oba prowadzą do podobnego wniosku. Noworodki neandertalczyków miały rozmiary zbliżone do noworodków współczesnych ludzi. Później ich rozwój zaczynał jednak przebiegać inaczej. Kości kończyn rosły szybciej i wcześniej osiągały stopień dojrzałości obserwowany u starszych dzieci Homo sapiens.

Kości sprzed 55 tysięcy lat

Pierwsze badanie ukazało się w czerwcu na łamach Royal Society Open Science. Naukowcy przeanalizowali dwanaście niewielkich kości odkrytych przed laty w schronisku skalnym na południu Niemiec. Osady, z których pochodzą szczątki, mają około 55 tys. lat. Nie wiadomo, czy dziecko zmarło jeszcze przed narodzinami, podczas porodu czy krótko po nim. Kości były jednak na tyle dobrze zachowane, że badacze mogli wykonać ich trójwymiarowe rekonstrukcje z wykorzystaniem obrazowania rentgenowskiego.

Analiza wykazała, że miały  rozmiary bardzo zbliżone do kości współczesnych noworodków. Różniła się natomiast ich budowa. Kości rąk i nóg były grubsze i bardziej zmineralizowane.„Badanie pokazuje zarówno podobieństwa, jak i różnice w rozwoju neandertalczyków w porównaniu z Homo sapiens” – powiedział portalowi Science News Alvise Barbieri z Uniwersytetu Algarve w Portugalii, współautor pracy.

Drugie badanie opublikowano w kwietniu w czasopiśmie Current Biology. Dotyczy szczątków około sześciomiesięcznego dziecka znalezionego w jaskini Amud na północy Izraela. Datowanie osadów wskazuje, że żyło między 51 a 56 tys. lat temu. Również w tym przypadku naukowcy wykonali szczegółowe skany rentgenowskie kości i zębów. Okazało się, że uzębienie rozwijało się podobnie jak u współczesnego sześciomiesięcznego dziecka. Inaczej wyglądały natomiast kości kończyn. Ich stopień rozwoju odpowiadał raczej kościom współczesnego dziecka w wieku około roku. „Ich rozwój fizyczny w okresie niemowlęcym i we wczesnym dzieciństwie przebiegał szybciej niż u współczesnych ludzi” – powiedziała Ella Been z Ono Academic College w Izraelu.

Inny rytm dorastania

Oba badania sugerują, że różnice między neandertalczykami a współczesnymi ludźmi nie pojawiały się w chwili narodzin. Stawały się widoczne dopiero później, gdy szkielet zaczynał rozwijać się w szybszym tempie. Zdaniem Alvisego Barbieriego proces ten mógł rozpoczynać się jeszcze pod koniec ciąży i stawał się bardziej widoczny w pierwszych latach życia.

To ważna wskazówka dla paleoantropologów. Tempo wzrostu kości pozwala odtwarzać przebieg dzieciństwa wymarłych gatunków człowieka. W przypadku Homo sapiens dzieciństwo trwa wyjątkowo długo, dając więcej czasu na rozwój mózgu, naukę i zdobywanie umiejętności społecznych.

Nowe badania nie dowodzą jeszcze, że neandertalczycy mieli krótsze dzieciństwo. Pokazują jednak, że przynajmniej rozwój ich szkieletu przebiegał według innego harmonogramu. Co ciekawe, nie dotyczyło to wszystkich części organizmu. Zęby rozwijały się w tempie zbliżonym do obserwowanego u współczesnych dzieci, podczas gdy kości kończyn dojrzewały szybciej.

Michael Petraglia z Griffith University w Australii, który nie uczestniczył w badaniach, zwraca uwagę, że tempo wzrostu mogło różnić się między populacjami neandertalczyków żyjącymi w różnych miejscach i okresach. Dlatego dwa opisane szkielety nie wystarczą, by odtworzyć pełny przebieg ich rozwoju. Dostarczają jednak nowych argumentów w dyskusji o tym, czym dzieciństwo neandertalczyków różniło się od dzieciństwa współczesnego człowieka.

Źródła

J.J. Miszkiewicz i in., Early development of Neanderthals revealed through virtual microanatomy, Royal Society Open Science (2026), DOI: 10.1098/rsos.260485.

E. Been i in., Rapid growth in a Neandertal infant from Amud Cave in Israel, Current Biology (2026), DOI: 10.1016/j.cub.2026.03.054.

Materiał powstał na podstawie obu publikacji naukowych oraz informacji opublikowanych przez Science News.

• Nauki biologiczne i rolnicze