Pływanie od lat zaleca się osobom z przewlekłym bólem dolnej części pleców, choć dotąd brakowało badań potwierdzających jego skuteczność. Australijscy naukowcy wykazali, że indywidualnie dobrany program ćwiczeń w wodzie może zmniejszyć dolegliwości i poprawić codzienne funkcjonowanie

W badaniu przeprowadzonym przez naukowców z Uniwersytetu Macquarie w Sydney wzięło udział 76 osób w wieku od 26 do 74 lat. Wszystkie od co najmniej 12 tygodni zmagały się z bólem dolnej części pleców, który utrudniał im codzienne funkcjonowanie.

Badanych podzielono na dwie grupy. Pierwsza przez osiem tygodni realizowała indywidualnie dobrany program pływania i uczestniczyła w czterech zdalnych konsultacjach z fizjoterapeutą. Uczestnicy nie byli pływakami, ale umieli przepłynąć 25 metrów i czuli się pewnie w wodzie. Docelowo mieli pływać trzy razy w tygodniu przez 30-45 minut. 

Druga grupa odbyła jedną lub dwie konsultacje, podczas których omawiano sposoby radzenia sobie z bólem, a następnie kontynuowała dotychczasowe leczenie i aktywność.

Po ośmiu tygodniach osoby uczestniczące w programie znacznie lepiej radziły sobie z codziennymi czynnościami. Ograniczenia sprawności zmniejszyły się średnio o połowę w porównaniu ze stanem sprzed rozpoczęcia programu. W porównaniu z grupą, która otrzymała jedynie wskazówki fizjoterapeuty, osoby pływające uzyskały średnio o 2,5 punktu lepszy wynik w powszechnie stosowanej skali oceny niepełnosprawności związanej z bólem pleców. Odpowiadało to poprawie wynoszącej około 30 proc.

Korzyści utrzymywały się także po 26 i 52 tygodniach, choć z czasem różnice między grupami stopniowo się zmniejszały. Podobną tendencję zaobserwowano w przypadku nasilenia bólu, ograniczeń ruchowych, lęku przed ruchem oraz poczucia, że można samodzielnie radzić sobie z dolegliwościami.

„Pływanie jest często zalecane osobom z przewlekłym bólem dolnej części pleców, ale wcześniej brakowało dowodów na to, czy rzeczywiście działa” – mówi Deborah Wareham, fizjoterapeutka i doktorantka w Spinal Pain Research Centre na Uniwersytecie Macquarie oraz główna autorka badania.

Podczas konsultacji uczestnikom wyjaśniano, że ból nie zawsze oznacza uszkodzenie tkanek, kręgosłup jest przystosowany do ruchu, a okresowe nasilenie objawów nie musi być sygnałem do całkowitej rezygnacji z aktywności.

Zdaniem badaczy pływanie może poprawiać zakres ruchu, siłę mięśni i wydolność organizmu. Wyporność wody zmniejsza obciążenie ciała, dzięki czemu łatwiej wykonywać ruchy, które mogłyby wywoływać ból lub wydawać się zbyt trudne.

„Uczestnicy mówili nam, że pływanie pozwoliło im nabrać pewności siebie i wrócić do ćwiczeń oraz innych ważnych dla nich form aktywności” – mówi prof. Mark Hancock, współdyrektor Spinal Pain Research Centre i starszy autor publikacji. Część badanych nadal pływała po zakończeniu programu, inni wybrali później inną formę ruchu.

Autorzy podkreślają, że badanie objęło stosunkowo niewielką grupę uczestników i dotyczyło programu prowadzonego pod opieką fizjoterapeuty. Wyniki nie oznaczają więc, że każdy sposób pływania będzie równie skuteczny. Pokazują jednak, że indywidualnie dobrane ćwiczenia w wodzie mogą być bezpieczną i skuteczną formą aktywności dla osób z przewlekłym bólem dolnej części pleców.

Źródła:

Deborah M. Wareham i in., „Effectiveness of an individualised swimming and education programme for chronic low back pain (EduSwim): a randomised controlled trial”, British Journal of Sports Medicine, 21 lipca 2026 r., DOI: 10.1136/bjsports-2026-111730.

Macquarie University, „First trial confirms swimming reduces disability from chronic back pain”, EurekAlert!, 21 lipca 2026 r.

• Nauki medyczne