Artykuł

Co oznaczają różne poziomy zmian klimatu dla naszej przyszłości?

2 maja 2025

Nauki ścisłe i nauki o Ziemi popularyzacja

Udostępnij:

Autorzy: Wan Ting Katty Huang, Lincoln M. Alves, Sonia I. Seneviratne

Streszczenie

Zmiany klimatu, głównie spowodowane spalaniem paliw kopalnych, coraz bardziej się nasilają. Globalne ocieplenie osiągnie prawdopodobnie 1,5°C już około 2030 roku, co zwiększy ryzyko fal upałów, powodzi, susz i burz tropikalnych. Jeśli temperatura wzrośnie do 2°C lub więcej, skutki będą dotyczyć jeszcze większej liczby ludzi i będą bardziej dotkliwe. Ludzie już dziś umierają z powodu coraz silniejszych fal upałów wywołanych przez działalność człowieka. Lepsze zrozumienie tych skutków może zmotywować nas do redukcji emisji gazów cieplarnianych i lepszego przygotowania się na przyszłość.

Klimat się zmienia

Ziemski klimat to złożony system, w którym ludzie odgrywają istotną rolę. Spalanie węgla, ropy i gazu uwalnia dwutlenek węgla – gaz cieplarniany, który zatrzymuje ciepło. Zbyt duże jego stężenie prowadzi do nadmiernego ocieplenia planety. Już teraz skutki te są widoczne: więcej ekstremalnych upałów, ulewnych deszczy, a także susz w wielu krajach. Skala tych zmian będzie zależeć od ilości gazów cieplarnianych, które jeszcze wyemitujemy.

Jak przewidujemy przyszłe skutki zmian klimatu?

Przewidywanie skutków zmian klimatu opiera się na trzech krokach:

Scenariusze społeczne – przewidywanie, jak zmieni się społeczeństwo (np. czy zredukujemy emisje).
Modele klimatyczne – obliczenia komputerowe przewidujące reakcję przyrody na te zmiany.
Modele wpływu – ocena, jak zmiany klimatu wpłyną na ludzi (np. zdrowie, rolnictwo).

Wyniki nie są jednoznaczne, ale pozwalają ocenić możliwy zakres skutków w różnych wariantach przyszłości.

Skutki przy różnych poziomach ocieplenia

Przy 1,5°C:

Więcej i silniejsze fale upałów, więcej zgonów z przegrzania.
Częstsze powodzie, susze i sztormy.
Zmniejszenie powierzchni lodu w Arktyce, topnienie lodowców, zagrożenie dla wody pitnej.
Podniesienie poziomu mórz o ok. 44 cm do 2100 roku.

Przy 2°C:

Trudności w produkcji żywności i dostępie do wody.
Katastrofy klimatyczne w głównych regionach uprawnych.
Więcej chorób tropikalnych, większe koszty napraw szkód.
Ryzyko osiągnięcia punktów krytycznych klimatu (zmiany nieodwracalne).

Przy 3°C:

Nieodwracalne szkody, np. całkowite topnienie arktycznego lodu latem.
Wzrost poziomu mórz o 60 cm do końca wieku, nawet do 10 m w dwa tysiące lat.
Znaczący spadek możliwości adaptacji do zmian.

Przy 4°C i więcej:

Drastyczne zmiany środowiskowe i zanik połowy organizmów morskich w tropikach.
4 miliardy ludzi narażonych na braki wody.
50-70% większe obszary dotknięte pożarami.
Poważne problemy z zaopatrzeniem w żywność i wodę.

Nie tylko zagrożenia naturalne

Wpływ zmian klimatu będzie zależał także od tego, jak rozwija się społeczeństwo. Przykładowo, lepsza opieka zdrowotna może zmniejszyć śmiertelność, ale starzejące się społeczeństwa będą bardziej podatne na upały. Rosnące miasta nadbrzeżne narażą więcej ludzi na powodzie i podnoszenie się poziomu mórz. Dlatego planowanie i adaptacja są kluczowe – ale najważniejsze jest ograniczenie emisji.

Dzisiejsze działania kształtują przyszłość

Ocieplenie o 1,5°C jest nieuniknione – ale dalszy wzrost zależy od naszych działań. Im więcej spalimy paliw kopalnych, tym większe ryzyko dramatycznych zmian. Jeśli przekroczymy punkty krytyczne, skutki mogą być nagłe i nieodwracalne.

Nadzieja jednak istnieje. Ograniczenie emisji, inwestycje w energię odnawialną, ochrona wrażliwych ekosystemów i wzmacnianie infrastruktury to kluczowe kroki. Współpraca międzynarodowa jest niezbędna. Wybory, których dokonujemy teraz, zadecydują o tym, jak poradzimy sobie z przyszłością – zwłaszcza dla młodych pokoleń, które odczują skutki najmocniej.