Człowiek 2.0: Jak fizyka światła zmienia diagnostykę chorób wzroku
Nowoczesna diagnostyka chorób wzroku coraz częściej sięga po narzędzia, które pozwalają ocenić nie tylko strukturę siatkówki, ale także jej funkcjonowanie. O tym, jak fizyka światła zmienia okulistykę i otwiera drogę do skuteczniejszych terapii, opowiada prof. Maciej Wojtkowski w najnowszym odcinku podcastu Człowiek 2.0
Współczesna okulistyka potrzebuje narzędzi, które nie tylko pokazują, jak wygląda siatkówka, lecz także pozwalają ocenić, czy jej komórki wciąż działają. Taką zmianę przyniosła optyczna tomografia koherencyjna (OCT) – technologia rozwijana m.in. w Polsce, dziś standardowo stosowana w gabinetach okulistycznych. OCT umożliwia obrazowanie warstw siatkówki z bardzo wysoką rozdzielczością, co zrewolucjonizowało diagnostykę chorób takich jak jaskra czy zwyrodnienie plamki żółtej.
Prof. Wojtkowski w rozmowie z Janem Stradowskim wyjaśnia, że „większość chorób siatkówki bardzo szybko prowadzi do zmian jej struktury, dlatego możliwość zobaczenia tych warstw była dla okulistyki przełomem”. Rozwój nowych terapii – zwłaszcza genowych i regeneracyjnych – stawia jednak przed diagnostyką znacznie wyższe wymagania. Zmiany strukturalne w siatkówce często pojawiają się dopiero wtedy, gdy uszkodzenie jest już zaawansowane. „Chcemy wiedzieć, czy komórka jeszcze pracuje, a nie tylko czy już obumarła” – podkreśla profesor.
Dlatego w ICTER rozwijane są metody funkcjonalnego obrazowania oka. Jedna z nich pozwala śledzić procesy biochemiczne związane z witaminą A, kluczowe dla widzenia. Inna umożliwia rejestrowanie mikroskopijnych, niemal niewyobrażalnie małych zmian długości fotoreceptorów, zachodzących w odpowiedzi na światło. „Mówimy o ruchach rzędu pojedynczych nanometrów, które jesteśmy w stanie mierzyć w żywym oku, bezkontaktowo i bezpiecznie” – mówi badacz.
Celem tych prac jest wcześniejsze wykrywanie chorób, obiektywna ocena skuteczności terapii oraz możliwość reagowania, zanim dojdzie do nieodwracalnych zmian. W praktyce oznacza to trafniejsze decyzje kliniczne i realną szansę na ochronę wzroku pacjentów, zwłaszcza w dobie szybko rozwijających się terapii genowych.
Najnowszego odcinka podcastu Człowiek 2.0 można posłuchać tutaj.