Czy to, co w nas „nie koduje”, może mieć kluczowe znaczenie? W „A o tym PAN słyszał?”

Dziś w podcaście „A o tym PAN słyszał?” będziemy rozmawiać o tym, co kryje się w tzw. „ciemnej materii genomu” – i dlaczego przyszłość medycyny może zależeć właśnie od niej.

Gościną odcinka jest dr hab. Barbara Uszczyńska-Ratajczak, prof. Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN, bioinformatyczka i ekspertka w dziedzinie długich niekodujących RNA (lncRNA), kierowniczka Zakładu Biologii Obliczeniowej Niekodującego RNA w ICHB PAN w Poznaniu.

W rozmowie z prof. Katarzyną Starowicz-Bubak (Instytut Farmakologii im. Jerzego Maja PAN w Krakowie) opowiada, czym są lncRNA i dlaczego fragmenty naszego DNA, które nie kodują białek, mogą mieć ogromne znaczenie dla zdrowia, starzenia się, predyspozycji psychicznych, a nawet… tożsamości kulturowej.

W odcinku usłyszą Państwo m.in.:

• czym są lncRNA i dlaczego stanowią jeden z najbardziej fascynujących obszarów współczesnej biologii molekularnej?
• jaką rolę pełni danio pręgowany w badaniach nad genomem – i dlaczego staje się tak ważnym modelem funkcjonalnym?
• czy możliwe jest, że niekodujące RNA wpływają na nasze emocje, pamięć, długowieczność – a nawet kulturową tożsamość?
• czy lncRNA mogą być przyszłością medycyny spersonalizowanej, diagnostyki i terapii chorób cywilizacyjnych?

Gościni:

dr hab. Barbara Uszczyńska-Ratajczak, prof. Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN, ukończyła Politechnikę Wrocławską oraz Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stopień doktora nauk chemicznych uzyskała w Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN. W 2013 roku, w ramach stażu podoktorskiego, dołączyła do programu Bioinformatyki i Genomiki w Centrum Regulacji Genomiki w Barcelonie, a także została członkinią konsorcjum GENCODE. To właśnie wtedy odkryła swoją pasję do długich niekodujących RNA.
Jej główne zainteresowania badawcze koncentrują się na identyfikacji i funkcjonalnej charakterystyce lncRNA kręgowców, ze szczególnym uwzględnieniem danio pręgowanego jako organizmu modelowego. Jej badania przyczyniły się do opracowania rewolucyjnych metod identyfikacji pełnej sekwencji cząsteczek RNA w skali wysokoprzepustowej.
Barbara publikuje swoje prace w renomowanych czasopismach naukowych oraz otrzymała prestiżowe stypendia, w tym MNiSW oraz L’Oréal Polska dla Kobiet i Nauki. Jej badania są finansowane przez Narodowe Centrum Nauki.

W podcaście porozmawiamy również o popularyzacji nauki – o tym, jak mówić o badaniach nad lncRNA w sposób zrozumiały, ale bez uproszczeń oraz jakie są największe wyzwania w komunikacji naukowej w obszarze genetyki i biologii molekularnej. A także, o różnorodności w nauce – nie jako modnym postulatem, lecz jako rzeczywistą wartością i koniecznością. Zastanowimy się, dlaczego zespoły badawcze powinny być zróżnicowane pod względem płci, narodowości, wieku i doświadczenia; w jaki sposób obecność różnych perspektyw wpływa na jakość badań i innowacyjność; oraz czy interdyscyplinarność i wielogłosowość mogą stanowić motor napędowy dla przyszłych przełomów naukowych.

Zapraszamy do oglądania rozmowy o nauce, która przekracza granice kodujących sekwencji, łączy biologię i obliczenia, i otwiera zupełnie nowe perspektywy zrozumienia genomu, zdrowia i człowieka.

Już dziś o g. 18:00. Zapraszamy!

• Nauki medyczne
• Polska Akademia Nauk
• popularyzacja