Czy tramwaj może być szybszy niż metro? To zależy od miasta, nie od pojazdu

W podcaście O co chodzi z tą nauką? Weronika Puszkar rozmawia z dr. Sławomirem Goliszkiem z Instytutu Geografii PAN o tym, dlaczego w miejskim transporcie publicznym to infrastruktura, a nie technologia, decyduje o prędkości

Metro wciąż uchodzi za symbol nowoczesnego miasta: szybkie, punktualne i niezależne od korków. Tramwaj bywa  postrzegany jako rozwiązanie starsze, wolniejsze i bardziej podatne na zakłócenia. W praktyce jednak różnice między nimi wynikają przede wszystkim z warunków, w jakich funkcjonują.

Zdaniem dr. Goliszka tramwaje spowalniają przede wszystkim skrzyżowania, duża liczba pasażerów wsiadających i wysiadających oraz brak wydzielonych torowisk. Kluczowe znaczenie ma to, czy tramwaj porusza się własnym pasem, czy musi dzielić przestrzeń z ruchem samochodowym. Tam, gdzie choćby część linii przebiega po jezdni wspólnej z autami, cała sieć staje się mniej płynna i bardziej podatna na opóźnienia.

Na tym tle Warszawa wypada wyjątkowo dobrze. Zdecydowana większość sieci tramwajowej znajduje się poza jezdnią, dzięki czemu tramwaje rzadko stoją w korkach. Dodatkowo w wielu miejscach sygnalizacja świetlna wykrywa nadjeżdżający tramwaj i wstrzymuje ruch samochodowy, pozwalając mu przejechać bez zatrzymania. W stolicy taki priorytet dla tramwajów obowiązuje już na ponad 70 proc. skrzyżowań.

W sprzyjających warunkach tramwaj może osiągać prędkości zbliżone do metra, choć zwykle tylko na krótkich, bezkolizyjnych odcinkach. Dotyczy to zwłaszcza nowych fragmentów tras o prostym przebiegu, pozbawionych skrzyżowań z ruchem drogowym. Metro pozostaje szybsze technicznie, szczególnie na długich prostych odcinkach, choć na łukach jego przewaga wyraźnie maleje.

Ekspert podkreśla, że tramwaj i metro funkcjonują w zupełnie innych warunkach i pełnią odmienne role w systemie transportowym miasta. Tramwaj ma tę przewagę, że można go poprowadzić niemal wszędzie i elastycznie dopasować do istniejącej zabudowy. Metro wymaga ogromnych nakładów finansowych i długiego czasu realizacji, ale oferuje wysoką przepustowość i dużą prędkość.

W praktyce nie chodzi więc o to, który środek transportu jest „lepszy”, lecz o to, jak mądrze zaprojektować cały system transportu publicznego i dostosować go do realnych potrzeb miasta.

Podcast O co chodzi z tą nauką? powstaje we współpracy radiowej Czwórki i  Polskiej Akademii Nauk. Rozmowy o tramwajach, metrze i miejskiej infrastrukturze można posłuchać tutaj.

• Nauki techniczne
• Polska Akademia Nauk
• popularyzacja