Czy z ADHD się wyrasta? Małgorzata Krawczyk o diagnozach u dorosłych

ADHD przestało być tematem wyłącznie „dziecięcym”. Coraz więcej dorosłych dowiaduje się o źródle ich życiowe trudności – rozproszeniu, chaosie, impulsywności. W najnowszym odcinku podcastu O co chodzi z tą nauką? Weronika Puszkar rozmawia z Małgorzatą Krawczyk z Instytutu Psychologii PAN o tym, skąd właściwie bierze się ADHD, jak je rozpoznać i dlaczego mit „wyrastania” rzadko ma coś wspólnego z rzeczywistością 

ADHD to zaburzenie neurorozwojowe o bardzo wysokiej odziedziczalności. Jak wskazuje Krawczyk, „szacunki mówią o 70-80 proc. – geny mają ogromne znaczenie, ale środowisko również potrafi dołożyć swoją cegiełkę”. Wpływ mogą mieć m.in. ekspozycja na neurotoksyny czy palenie papierosów w ciąży, choć sama diagnoza nie opiera się na jednym „powodzie”, lecz na trwałym wzorcu objawów obecnych od dzieciństwa.

Objawy bywają zaskakująco różnorodne – od trudności z utrzymaniem uwagi i chronicznego rozpraszania, przez impulsywność, po wewnętrzny niepokój ruchowy, który w dorosłości nie musi już oznaczać biegania po klasie. Psycholożka podkreśla, że to nie jest kwestia tego, że ktoś czasem zgubi klucze czy odpłynie myślami – to musi być coś, co realnie utrudnia funkcjonowanie. Diagnoza wymaga potwierdzenia, że symptomy występowały przed 12. rokiem życia, co u dorosłych pacjentów bywa szczególnie trudne.

Skąd więc fala późnych diagnoz? Często z tego, że w dzieciństwie wiele osób po prostu „radziło sobie za dobrze”, by ktokolwiek szukał przyczyny ich trudności. Pomagały dobre oceny, wysoka inteligencja albo wypracowane strategie kompensacyjne, które z czasem przestają działać. Nierzadko dopiero leczenie depresji czy zaburzeń lękowych prowadzi do odkrycia, że u podstaw od zawsze leżało ADHD.

A czy można z niego wyrosnąć? To jedna z najczęściej powtarzanych półprawd. „ADHD raczej nie znika – zmienia się. Objawy mogą złagodnieć, możemy nauczyć się je kompensować, ale pełna remisja to rzadkość” – mówi Krawczyk.

O co chodzi z tą nauką? to wspólny podcast Polskiej Akademii Nauk i radiowej Czwórki, który przekłada naukowe fakty na codzienność – bez uproszczeń, ale w przystępny sposób. Każdy odcinek to rozmowa z badaczkami i badaczami PAN o zjawiskach, które wpływają na nasze życie bardziej, niż zwykle sądzimy. Najnowszego odcinka można posłuchać tutaj.

• Nauki medyczne