Dieta naśladująca post może łagodzić objawy choroby Leśniowskiego-Crohna

Krótkotrwałe, cykliczne ograniczenie podaży kalorii może wiązać się ze zmniejszeniem objawów choroby Leśniowskiego-Crohna (ChLC) oraz obniżeniem poziomu markerów stanu zapalnego w jelitach. Takie wnioski płyną z badania klinicznego zespołu ze Stanford Medicine, opublikowanego w czasopiśmie Nature Medicine

Choroba Leśniowskiego-Crohna należy do grupy nieswoistych chorób zapalnych jelit i ma charakter przewlekły. W jej przebiegu dochodzi do nieprawidłowej aktywacji układu odpornościowego, prowadzącej do utrzymującego się stanu zapalnego w przewodzie pokarmowym. Objawy mogą obejmować biegunkę, bóle brzucha, skurcze jelit, utratę masy ciała oraz przewlekłe zmęczenie. Choroba przebiega z okresami zaostrzeń i remisji, a u części pacjentów prowadzi do powikłań, takich jak zwężenia jelit, przetoki czy niedożywienie.

W przypadku łagodnej postaci ChLC dostępne możliwości leczenia farmakologicznego są ograniczone. Najczęściej stosowaną grupą leków pozostają glikokortykosteroidy, które wykazują silne działanie przeciwzapalne, lecz przy długotrwałym stosowaniu wiążą się z ryzykiem istotnych działań niepożądanych. Z tego względu od lat trwają poszukiwania uzupełniających, niefarmakologicznych metod wspierających terapię.

Jednym z obszarów zainteresowania pozostaje dieta. Do tej pory brakowało jednak badań klinicznych o odpowiedniej skali i jakości metodologicznej, które pozwalałyby wiarygodnie ocenić jej wpływ na aktywność choroby.

Najnowsze badanie objęło 97 pacjentów z łagodną lub umiarkowaną postacią choroby Leśniowskiego-Crohna. Uczestników losowo przydzielono do dwóch grup: 65 osób stosowało dietę naśladującą post, natomiast 32 osoby kontynuowały dotychczasowy sposób żywienia. Badanie trwało trzy miesiące.

Interwencja polegała na pięciodniowym, znacznym ograniczeniu podaży energii raz w miesiącu. W tym czasie uczestnicy spożywali od około 700 do 1100 kilokalorii dziennie w postaci gotowych, roślinnych posiłków. Przez pozostałą część miesiąca wracali do standardowej diety.

Po zakończeniu badania poprawę objawów klinicznych odnotowano u około dwóch trzecich pacjentów stosujących dietę. Oceniano ją na podstawie standardowych skal klinicznych, uwzględniających m.in. nasilenie bólu brzucha, częstość biegunek oraz ogólne samopoczucie.

W grupie kontrolnej poprawa dotyczyła mniej niż połowy uczestników. Autorzy wskazują, że mogła ona wynikać z naturalnej zmienności przebiegu choroby oraz kontynuacji dotychczasowego leczenia.

„Byliśmy pozytywnie zaskoczeni skalą obserwowanego efektu” – powiedział autor badania, gastroenterolog Sidhartha R. Sinha, dodając: „U części pacjentów mierzalne zmiany kliniczne pojawiały się już po pierwszym cyklu”.

Istotnym elementem badania była również ocena obiektywnych wskaźników zapalenia. Jednym z nich była kalprotektyna w kale, powszechnie stosowany marker aktywności zapalnej jelit w chorobie Leśniowskiego-Crohna. U pacjentów stosujących dietę naśladującą post stwierdzono istotne obniżenie jej poziomu w porównaniu z grupą kontrolną. Odnotowano także spadek stężenia wybranych mediatorów zapalnych pochodzących z lipidów oraz zmniejszoną produkcję niektórych cząsteczek prozapalnych przez komórki układu odpornościowego.

Autorzy badania podkreślają, że trwają dalsze analizy mające na celu wyjaśnienie mechanizmów stojących za obserwowanym efektem. Jednym z rozważanych czynników są zmiany w składzie mikrobiomu jelitowego, który odgrywa istotną rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej.

U części uczestników pojawiały się przejściowe działania niepożądane, głównie zmęczenie i bóle głowy. Nie odnotowano jednak poważnych skutków ubocznych. Interwencja była krótkotrwała i prowadzona w warunkach kontrolowanych.

Badacze zaznaczają, że dieta naśladująca post nie zastępuje leczenia farmakologicznego i nie powinna być stosowana samodzielnie bez nadzoru medycznego. Wyniki badania sugerują jednak, że w przyszłości może ona stać się jednym z elementów wspierających terapię u wybranych pacjentów.

Źródła: 

• Stanford Medicine, A new diet option for mild-to-moderate Crohn’s disease, komunikat prasowy opublikowany w serwisie EurekAlert!, 13 stycznia 2026 r.

• Kulkarni C., Fardeen T., Sinha S.R. i in., A fasting-mimicking diet in patients with mild-to-moderate Crohn’s disease: a randomized controlled trial, Nature Medicine, 13 stycznia 2026 r., DOI: 10.1038/s41591-025-04173-w

• aktualności
• Nauki medyczne
• popularyzacja