Dzięcioły podczas kucia w drewnie stękają jak tenisiści

Badanie opublikowane w Journal of Experimental Biology pokazuje, że dzięcioły synchronizują wydech z każdym uderzeniem dzioba i napinają mięśnie całego ciała, by zwiększyć siłę ciosu. W efekcie dosłownie zamieniają się w młot

Dzięcioły uderzają w drewno z przeciążeniami sięgającymi nawet 400 g. Zespół z Brown University i Uniwersytetu w Münster wykazał, że podczas kucia ptaki usztywniają głowę, szyję, tułów i ogon, a uderzenie napędzają głównie zginacze biodra i mięśnie szyi.

Aby to sprawdzić, badacze delikatnie odłowili osiem dzikich dzięciołów smugoszyich i przez trzy dni rejestrowali ich zachowanie szybką kamerą – zarówno podczas właściwego kucia, jak i tzw. cichego stukania w twardą deskę. Jednocześnie mierzyli sygnały elektryczne w mięśniach głowy, szyi, brzucha, ogona i nóg.

Zarejestrowano też zmiany ciśnienia powietrza w drogach oddechowych u sześciu ptaków oraz ilość powietrza wydychanego przez krtań dolną u dwóch osobników. Po zakończeniu eksperymentu wszystkie dzięcioły wypuszczono z powrotem do ich siedlisk.

Ciało jak młot

„Inne mięśnie pełnią rolę wspomagającą” – mówi Nicholas Antonson z Brown University. Dzięcioły odchylają głowę i napinają trzy mięśnie u podstawy czaszki oraz karku, by ustabilizować pozycję przed ciosem.

Mięśnie brzucha stabilizują tułów, a mięśnie ogona napinają się tuż przed uderzeniem. W momencie kontaktu z pniem ogon działa jak punkt podparcia, który usztywnia biodra i zakotwicza ciało na drzewie.

Ptaki nie są jednak wyłącznie „młotami”. Regulują siłę uderzeń w zależności od celu. Gdy rzeczywiście kują w drewnie, zginacz biodra kurczy się znacznie silniej; podczas delikatnego stukania – które pełni funkcję komunikacyjną – napięcie mięśni jest wyraźnie mniejsze.

Wydech jak u tenisisty

Najciekawsze okazało się oddychanie. Naukowcy zauważyli, że dzięcioły wydychają powietrze dokładnie w chwili, gdy dziób trafia w drewno. I jest to, jak krótkie, wysiłkowe stęknięcie.

„Ten wzorzec oddychania generuje silniejsze skurcze mięśni rdzenia” – wyjaśnia Antonson. Badacze dodają, że taki wydech w praktyce wzmacnia każdy cios.

Zespół ustalił również, że podczas szybkiego stukania ptaki potrafią idealnie synchronizować oddech z uderzeniami nawet do 13 razy na sekundę, wykonując króciutki wdech trwający zaledwie 40 milisekund między kolejnymi uderzeniami.

Dzięcioły używają więc całego ciała – od czubka dzioba po koniec ogona – lecz w przeciwieństwie do tenisistów ich „stęknięcia” giną w rytmicznym bębnieniu lasu.

Źródła:

• EurekAlert! Woodpeckers grunt like tennis stars when drilling, 6 listopada 2025
• Antonson N. D., Ogunbiyi S., Champigneulle M., Roberts T. J., Goller F., Fuxjager M. J. (2025). Neuromuscular coordination of movement and breathing forges a hammer-like mechanism for woodpecker drilling. Journal of Experimental Biology, 228, jeb251167. DOI: 10.1242/jeb.251167

• Nauki biologiczne i rolnicze