Czy starzenie się jest nieuniknione? Choć większość istot żywych starzeje się, niektóre robią to wolniej niż inne. Badanie opublikowane w Proceedings of the National Academy of Science (PNAS) podejmuje fascynujące pytanie: a co, jeśli migracja wpływa na sposób, w jaki się starzejemy?
Aby zgłębić tę tajemnicę, naukowcy zwrócili uwagę na różowego flaminga (Phoenicopterus roseus), pełnego gracji ptaka wędrownego, symbol regionu Camargue we Francji.
Dzięki programowi obrączkowania i śledzenia flamingów prowadzonego od ponad 40 lat przez instytut badawczy Tour du Valat, naukowcy odkryli zaskakujące zjawisko: flamingi migrujące starzeją się wolniej niż flamingi osiadłe. W tym gatunku część ptaków pozostaje w Camargue przez całe życie („rezydenci”), podczas gdy inne co roku przemieszczają się wzdłuż wybrzeży Morza Śródziemnego („migranci”).
Ptaki, które nie starzeją się tak samo
Na początku dorosłego życia lepiej radzą sobie rezydenci: dobrze zadomowieni w lagunach francuskiego wybrzeża w czasie zimy, przeżywają i rozmnażają się częściej niż migranci. Ale jakim kosztem?
W miarę starzenia się rezydenci szybciej podupadają. Ich starzenie się jest o 40% bardziej gwałtowne: zdolność do rozmnażania maleje, a ryzyko śmierci rośnie szybciej niż u flamingów migrujących.
Migranci – ci, którzy spędzają zimę we Włoszech, Hiszpanii lub Afryce Północnej – ponoszą wysoką cenę za sezonowe podróże na początku życia (wyższa śmiertelność i niższe wskaźniki reprodukcji), lecz wydaje się, że rekompensują to wolniejszym starzeniem się na późniejszych etapach. Proces starzenia zaczyna się więc wcześniej u rezydentów (średnio w wieku 20,4 lat) niż u migrantów (21,9 lat).
Migracja: zachowanie, które wpływa na starzenie
Badanie pokazuje, że sezonowa migracja – zachowanie występujące u miliardów zwierząt – może wpływać na tempo starzenia. W przypadku flamingów decyzja o rezygnacji z migracji daje korzyści we wczesnym okresie życia, które jednak wiążą się z przyspieszoną starością.
„Prawdopodobnie wynika to z kompromisu między sprawnością w młodości a zdrowiem na starość” – wyjaśnia Sébastien Roques, badacz z CNRS i współautor badania, dodając: „Rezydenci żyją intensywnie na początku, ale później płacą za to tempem starzenia. Migranci natomiast zdają się starzeć wolniej.”
Dzięki długowieczności (niektóre flamingi żyją ponad 50 lat!) i różnorodnym zachowaniom, ptaki te są nie tylko ikoną Camargue, ale również doskonałym modelem do badań nad procesami starzenia się.
„Na tym polega sens prowadzenia tego badania przez tak długi czas. Rozpoczęty w 1977 r. w Camargue program polegał na obrączkowaniu flamingów pierścieniami, które można odczytać z daleka przez lunetę, i do dziś pozwala nam obserwować ptaki oznakowane w tamtym roku” – tłumaczą Arnaud Béchet i Jocelyn Champagnon, dyrektorzy badań w Tour du Valat i współautorzy artykułu. „To unikatowy zbiór danych, niezwykle cenny dla zrozumienia mechanizmów starzenia się populacji zwierząt.”
Odkrywanie sekretów starzenia
Odkrycie to wpisuje się w ekscytujący nurt badań nad senescencją, czyli starzeniem biologicznym.
„Zrozumienie przyczyn zmian w tempie starzenia to problem, który fascynował badaczy i filozofów od starożytności” – komentuje Hugo Cayuela, współautor badania i naukowiec z Uniwersytetu Oksfordzkiego, dodając: „Przez długi czas sądzono, że te różnice występują głównie między gatunkami. Ale ostatnio nasze spojrzenie na problem się zmieniło. Gromadzimy dowody pokazujące, że w obrębie tego samego gatunku osobniki często starzeją się w różnym tempie z powodu różnic genetycznych, behawioralnych i środowiskowych.”
Badając, jak pewne zwierzęta rodzą się, rozmnażają i umierają, naukowcy mają nadzieję odkryć sekrety starzenia się… A tym samym próbują odpowiedzieć na jedno z najbardziej fundamentalnych i egzystencjalnych pytań biologii: dlaczego i jak umieramy?
O Tour du Valat
Tour du Valat to instytut badawczy zajmujący się ochroną śródziemnomorskich terenów podmokłych, mający status prywatnej fundacji o znaczeniu publicznym. Został założony w 1954 r. przez Luca Hoffmanna. Od tego czasu Tour du Valat rozwija działalność badawczą z jednym stałym celem: lepiej rozumieć te ekosystemy – tereny podmokłe są najbogatszym, a zarazem najbardziej zagrożonym ekosystemem na planecie – by skuteczniej je chronić.
Przekonany, że śródziemnomorskie mokradła można ocalić tylko wtedy, gdy działalność człowieka i ochrona dziedzictwa przyrodniczego idą w parze, Tour du Valat od wielu lat rozwija programy, które sprzyjają wymianie doświadczeń między użytkownikami i naukowcami, angażują społeczności interesariuszy oraz promują korzyści płynące z mokradeł wśród decydentów.
Źródło:
DOI: 10.1073/pnas.2422882122