Jak niemowlęta uczą się mówić? Zaproszenie na spotkanie z prof. Przemysławem Tomalskim

Czy nauka mowy zaczyna się w gardle? A może w rękach i nogach? W poniedziałek, 16 czerwca o godzinie 18:00, w Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki w Pałacu Staszica wystąpi prof. Przemysław Tomalski z Instytutu Psychologii PAN. Opowie o tym, jak niemowlęta uczą się mówić i dlaczego ich dialogi to znacznie więcej niż tylko gaworzenie

– Chodzi o to, że angażujemy sporą część ciała, ponieważ nauka mówienia to jedna z najtrudniejszych rzeczy, jakie opanowujemy w pierwszych latach życia – mówi prof. Tomalski, kierownik Laboratorium Psychologii Niemowląt IP PAN, znanego jako Babylab. – Samo mówienie, czyli produkowanie artykułowanych dźwięków, wymaga użycia i koordynacji około 80 mięśni – od języka, przez krtań, po mięśnie tułowia odpowiedzialne za kontrolę oddechu.

To zaskakujące powiązanie między ruchem ciała a rozwojem mowy będzie tematem najbliższego wykładu z cyklu Kawiarnia Naukowa. Tytuł spotkania – „Dialogi na cztery nogi i ręce?” – nie jest przypadkowy. W badaniach prowadzonych w Babylabie naukowcy zakładają niemowlętom czujniki na kończyny, by badać ich aktywność motoryczną podczas prób wokalizacji. Zebrane dane pokazują, że w naukę mowy zaangażowane jest nie tylko gardło i mózg, ale całe ciało.

Laboratorium pierwszych rozmów

Laboratorium Psychologii Niemowląt IP PAN to jedna z najlepiej wyposażonych jednostek tego typu w Europie Środkowo-Wschodniej. Przestrzeń badawcza została zaprojektowana z myślą o precyzyjnym pomiarze zachowań i reakcji niemowląt: od ruchów ciała, przez aktywność wzrokową, aż po mimikę i wokalizacje. W laboratorium wykorzystuje się m.in. systemy eye-trackingu, rejestracji EEG oraz zestawy akcelerometrów z żyroskopami do pomiaru ruchu kończyn.

Obecnie w Babylabie realizowane są dwa projekty badawcze finansowane przez Narodowe Centrum Nauki: jeden dotyczący związku między nauką siedzenia  a uwagą wzrokową na mówiące twarze, drugi – roli stabilności posturalnej ciała w rozwoju wokalizacji i mowy u niemowląt.

Oba projekty łączy jedno pytanie: jak z chaosu przypadkowych poruszeń i dźwięków wyłania się świadoma, zrozumiała komunikacja?

– Spodziewaliśmy się, że dzieci dość szybko nauczą się ograniczać ruchy rąk i nóg, kiedy zaczynają używać krtani, ust i języka do mówienia – przyznaje prof. Tomalski. – Tymczasem przez cały pierwszy rok życia widzimy intensywne zaangażowanie całego ciała. To było dla nas zaskoczeniem i zmieniło sposób, w jaki patrzymy na wczesny rozwój mowy.

Rozmowy w Kawiarni Naukowej

Spotkanie z prof. Tomalskim odbędzie się w ramach cyklu Kawiarnia Naukowa, organizowanego przez Festiwal Nauki w Warszawie we współpracy z PAN i Wszechnicą. To miejsce rozmów o nauce, odbywających się raz w miesiącu w Pałacu Staszica – bez akademickiego dystansu, za to z publicznością, która zadaje pytania i rozmawia z badaczami.

Festiwal Nauki to inicjatywa z niemal 30-letnią historią, stworzona przez środowiska akademickie Warszawy, w tym Polską Akademię Nauk. Co roku w jego ramach odbywa się kilkaset wydarzeń: wykładów, debat, warsztatów i wycieczek – zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Spotkania Kawiarni Naukowej są formą kontynuacji tej idei przez cały rok.

Gdzie i kiedy?

Wykład prof. Przemysława Tomalskiego odbędzie się 16 czerwca 2025 r. o godz. 18:00 w sali im. Marii Skłodowskiej-Curie w Pałacu Staszica (ul. Nowy Świat 72 w Warszawie).

Dostępna będzie transmisja na żywo na kanale YouTube Festiwalu Nauki: https://youtube.com/live/xl_qEcOdb84

Organizatorzy zapraszają wszystkich zainteresowanych: rodziców, edukatorów, studentów i osoby po prostu ciekawskie.