Komórki macierzyste poprawiają sprawność seniorów

Jednorazowe podanie mezenchymalnych komórek macierzystych może zwiększać wydolność fizyczną u osób starszych z zespołem kruchości. Dziewięć miesięcy po terapii uczestnicy badania pokonywali w sześciominutowym teście marszu średnio o około 60 metrów więcej niż przed leczeniem, co odpowiada poprawie rzędu 20 proc. Wyniki opublikowano na łamach Nature

W badaniu wzięło udział 118 osób w wieku 70–85 lat z rozpoznanym zespołem kruchości. Otrzymali  jedną z czterech dawek komórek macierzystych pozyskanych ze szpiku kostnego i namnażanych w laboratorium. Trzydzieści osób przydzielono do grupy placebo. Wszyscy uczestnicy byli w stanie chodzić w momencie włączenia do badania.

„Po raz pierwszy mamy terapię, która celuje w przyspieszone starzenie” – twiedzi Jorge Ruiz, geriatra z Memorial Healthcare System na Florydzie i współautor pracy. Uczestnicy leczeni najwyższą dawką częściej niż osoby z grupy placebo poprawiali się także o co najmniej jeden stopień w klinicznej skali oceny kruchości.

„Poprawa o cały stopień w skali kruchości nie jest czymś trywialnym” – podkreśla Kenneth Rockwood z Dalhousie University w Kanadzie, twórca tej miary. Jego zdaniem zarówno wyniki testu marszu, jak i zmiany w skali są „bardzo zachęcające”.

Autorzy nie odnotowali poważnych działań niepożądanych. „Nikt nie miał gorączki, nikt nie miał wysypki, nie pojawiły się też żadne poważne objawy” – twierdzi Joshua Hare, dyrektor naukowy firmy Longeveron rozwijającej terapię.

Czym jest zespół kruchości i jak często występuje

Zespół kruchości nie jest jedynie potocznym określeniem starości. W literaturze medycznej definiuje się go najczęściej jako spełnienie co najmniej trzech z pięciu kryteriów: niskiej aktywności fizycznej, osłabionej siły chwytu, wyczerpania, spowolnionego chodu oraz niezamierzonej utraty masy ciała. Stan ten wiąże się z wyższym ryzykiem hospitalizacji, zgonu i utraty samodzielności.

Globalna analiza przeprowadzona przez badaczy z Monash University, obejmująca ponad 120 tys. osób powyżej 60. roku życia w 28 krajach, wykazała, że roczna zapadalność na zespół kruchości wynosi 4,3 proc., a kobiety są bardziej narażone niż mężczyźni. Wraz ze starzeniem się populacji liczba osób dotkniętych tym stanem będzie rosła.

Polskie dane są zbliżone. Z badania PolSenior 2 wynika, że zespół słabości występuje u 16 proc. seniorów, a ponad połowa osób po 60. roku życia jest zagrożona jego rozwojem. W tej samej grupie 52 proc. kobiet i 41 proc. mężczyzn zgłasza przewlekły ból. Dane te prezentowano m.in. podczas posiedzenia sejmowej podkomisji ds. zdrowia publicznego w 2022 r.

Możliwy mechanizm działania i bariery regulacyjne

Mezenchymalne komórki macierzyste występują m.in. w szpiku kostnym i tkance tłuszczowej. Mogą różnicować się w komórki kości, chrząstki i mięśni, a także wydzielają cząsteczki o działaniu przeciwzapalnym. Mają przy tym stosunkowo niewiele białek powierzchniowych wywołujących odpowiedź immunologiczną, co pozwala uniknąć stosowania immunosupresji.

Mechanizm działania w kontekście zespołu kruchości nie jest jednak w pełni wyjaśniony. Autorzy sugerują, że terapia mogła zmniejszać stan zapalny w tkance otaczającej drobne naczynia krwionośne. U osób leczonych poziom jednego z biomarkerów zapalnych był niższy niż w grupie kontrolnej.

Droga do wdrożenia takiej terapii pozostaje jednak niepewna. W Stanach Zjednoczonych i w Europie zespół kruchości nie jest formalnie uznawany za odrębną jednostkę chorobową, co komplikuje proces rejestracyjny. Jednym z możliwych kierunków dalszych badań jest wykazanie, że leczenie zmniejsza ryzyko upadków lub poprawia przeżycie po operacjach.

Źródła:
Edward Chen, „Stem cells provide a potent treatment for frailty”, Nature (25 lutego 2026), DOI: https://doi.org/10.1038/d41586-026-00584-y
Monash University, „Frailty is a medical condition, not an inevitable result of ageing” (7 sierpnia 2019)
KM/PAP, „Zespół słabości dotyka 16 proc. seniorów. Co oferuje im system opieki?”, Puls Medycyny (23 marca 2022)

• aktualności
• Nauki medyczne
• popularyzacja