Osoby, które często odkładają obowiązki na później, także częściej prowadzą późny tryb życia i częściej zgłaszają problemy ze snem. Tak wynika z badania obejmującego niemal 3 tys. dorosłych. Zależności tej nie da się przy tym wyjaśnić wyłącznie wieczornym korzystaniem z ekranów, paleniem, alkoholem czy brakiem ruchu

„Zrobię to trochę później” brzmi niewinnie, dopóki to jutro nie zaczyna oznaczać kolejnego dnia, a potem następnego. Naukowcy z Japonii sprawdzili, czy skłonność do przewlekłego odkładania zadań może wiązać się także ze snem. Okazało się, że osoby częściej zwlekające z obowiązkami częściej funkcjonują późnym wieczorem i zgłaszają więcej problemów ze snem.

W badaniu wzięło udział 2971 osób w wieku od 18 do 59 lat. Uczestnicy odpowiadali m.in. na pytania o to, jak często odkładają zaplanowane zadania, o jakiej porze dnia najlepiej funkcjonują oraz jak oceniają swój sen. Badacze uwzględnili także inne czynniki mogące wpływać na wyniki, takie jak palenie papierosów, picie alkoholu, aktywność fizyczna czy korzystanie z ekranów wieczorem.

Im większa była skłonność do odkładania spraw, tym częściej badani należeli do tzw. chronotypu wieczornego i tym więcej zgłaszali problemów ze snem. Późny rytm funkcjonowania wyjaśniał część tej zależności, ale nie całą. Związek między prokrastynacją a gorszym snem pozostawał widoczny także po uwzględnieniu innych codziennych nawyków.

Autorzy badania wskazują kilka możliwych wyjaśnień. Osoba, która ma trudność z rozpoczęciem lub zakończeniem zadań, może mieć podobny problem wieczorem, kiedy trzeba przerwać pracę, naukę czy rozrywkę i pójść spać. Może więc odkładać również sam moment położenia się do łóżka, nawet jeśli jest już zmęczona.

Drugim mechanizmem może być uporczywe rozmyślanie przed snem o rzeczach, których nie udało się zrobić w ciągu dnia. „Wiele osób zakłada, że zły sen można wyjaśnić stylem życia, ale nasze wyniki wskazują na jeszcze jeden możliwy czynnik: nawyk odkładania spraw na później. Osoby, które przewlekle zwlekają, mogą mieć większą trudność z kontrolowaniem własnych zachowań, częściej rozmyślać przed snem albo po prostu odkładać pójście do łóżka, mimo że są zmęczone” – stwierdzają Masumi Osao i Yuichi Inoue z Yoyogi Sleep Disorder Center, autorzy badania.

Nieco inny obraz pojawił się u osób z nasilonymi cechami ADHD. Częściej odkładały zadania, częściej funkcjonowały wieczorem i gorzej spały. Badacze nie znaleźli jednak dowodów, że to prokrastynacja sama w sobie wyjaśniała ich problemy ze snem. Autorzy przypuszczają, że w tej grupie większą rolę mogą odgrywać różnice w funkcjonowaniu zegara biologicznego.

Badanie nie pozwala rozstrzygnąć, co jest przyczyną, a co skutkiem. Uczestników przebadano tylko w jednym momencie, dlatego nie wiadomo, czy częste odkładanie obowiązków pogarsza sen, czy raczej niewyspanie utrudnia rozpoczęcie zadań i sprzyja prokrastynacji. Wyniki pokazują jednak, że oba zjawiska często występują razem, a ich związek nie znika nawet po uwzględnieniu podstawowych elementów stylu życia.

Źródło:
Masumi Osao, Yuta Takano, Yoko Komada, Shunsuke Takagi, Yuichi Inoue, „Association of procrastination on eveningness and sleep problems”, Sleep Medicine, 2026, DOI: 10.1016/j.sleep.2026.109149.

• Nauki medyczne