Nasłuchiwali obcej cywilizacji. Czy ktoś nadaje z K2-18b?

Jeszcze rok temu planeta K2-18b była jednym z najciekawszych obiektów w poszukiwaniach życia poza Ziemią. Naukowcy sprawdzili właśnie, czy z tego układu docierają do nas sztuczne sygnały radiowe. Wynik jest jednoznaczny

K2-18b krąży wokół czerwonego karła w odległości około 124 lat świetlnych od Ziemi. W 2025 r. zespół, którym kierował Nikku Madhusudhan z Uniwersytetu Cambridge ogłosił, że w jej atmosferze mogą znajdować się ślady dimetylosiarczku (DMS). Na Ziemi duże ilości tej cząsteczki produkują wyłącznie organizmy żywe, dlatego informacja wywołała falę spekulacji o możliwej biosygnaturze.

Późniejsze, bardziej rygorystyczne analizy osłabiły tę interpretację. Alternatywne wyjaśnienia sugerowały, że sygnał mógł pochodzić od innych cząsteczek. Najostrożniejszy wniosek był taki: K2-18b jest prawdopodobnie światem bogatym w wodę, być może z globalnym oceanem albo grubą, wilgotną atmosferą. To nadal czyni ją obiektem wyjątkowym, ale nie przesądza o istnieniu życia.

Radiowy test na inteligencję

W najnowszej pracy badacze postanowili sprawdzić coś innego: czy z układu K2-18b docierają sygnały radiowe, które mogłyby świadczyć o obecności technologicznej cywilizacji. Chodziło o emisje podobne do tych, które ludzkość wysyła w przestrzeń kosmiczną od lat 60. XX w.

Obserwacje prowadzono przy użyciu dwóch dużych instrumentów: Karl G. Jansky Very Large Array w Nowym Meksyku oraz MeerKAT w Republice Południowej Afryki. Naukowcy monitorowali planetę przez kilka jej obiegów wokół gwiazdy, przeszukując zakresy częstotliwości zbliżone do tych, których używa ziemska technologia radiowa.

Czułość pomiarów była na tyle wysoka, że pozwoliłaby wykryć nadajnik o mocy porównywalnej z dawnym radioteleskopem Arecibo Observatory, gdyby taki sygnał był skierowany w stronę Ziemi i nadawany w sposób ciągły.

Po odfiltrowaniu zakłóceń pochodzenia ziemskiego nie znaleziono jednak żadnej emisji wskazującej na obecność silnych nadajników radiowych w układzie K2-18b.

Co naprawdę mówi brak sygnału

Brak detekcji nie oznacza , że planeta jest niezamieszkana. Michael Garrett z Uniwersytetu w Manchesterze uważa, że taki wynik „ogranicza jedynie bardzo specyficzną – i być może rzadką – klasę sygnałów: trwałe, stosunkowo wąskopasmowe transmisje radiowe działające w obserwowanym zakresie częstotliwości i oświetlające Ziemię w czasie obserwacji”.

Innymi słowy, nawet jeśli na K2-18b istnieje inteligentne życie, może ono nie korzystać z radia w sposób podobny do naszego. Cywilizacja mogłaby nadawać sygnały przerywane, kierunkowe albo znacznie słabsze. Garrett zwraca też uwagę, że na świecie pokrytym oceanem niskoczęstotliwościowe fale radiowe mogą być bardziej powszechne niż emisje w zakresie najczęściej badanym przez radioteleskopy.

Pojawia się również pytanie o warunki rozwoju technologii. „Bez odsłoniętych lądów droga do budowy złożonej infrastruktury mogłaby wyglądać zupełnie inaczej niż na Ziemi” – mówi Garrett. Świat oceaniczny może sprzyjać prostym formom życia, ale jednocześnie utrudniać rozwój cywilizacji technicznej w znanym nam sensie.

SETI w epoce danych

Równolegle trwa analiza ogromnych archiwów radiowych z innych projektów poszukiwania inteligencji pozaziemskiej. Zespół związany z Uniwersytetem Kalifornijskim w Berkeley przejrzał niemal 30 lat danych z programu SETI@home, który w latach 1999–2020 wykorzystywał komputery milionów ochotników do analizy sygnałów z radioteleskopu Arecibo.

Z około 12 mld sygnałów wyłoniono ostatecznie stu kandydatów wymagających dalszych badań. Nowe obserwacje prowadzone są m.in. z użyciem chińskiego teleskopu FAST. Badacze podkreślają, że nawet jeśli nie znajdą sygnału od obcej cywilizacji, ustanowili nowy poziom czułości poszukiwań. Oznacza to, że gdyby istniał sygnał powyżej określonej mocy, zostałby zarejestrowany.

Przypadek K2-18b dobrze pokazuje, jak działa współczesna nauka o życiu pozaziemskim. Najpierw pojawia się hipoteza o możliwej biosygnaturze, potem jej weryfikacja i osłabienie. Następnie niezależny test na obecność technologii. Wynik negatywny nie zamyka sprawy, ale zawęża przestrzeń możliwości.

Źródła:

• Alex Wilkins, „Search for radio signals finds no hint of alien civilisation on K2-18b”, New Scientist, 20 lutego 2026, https://www.newscientist.com/article/2516306-search-for-radio-signals-finds-no-hint-of-alien-civilisation-on-k2-18b/
• Andrew Paul, „100 mystery sounds under review for signs of extraterrestrial life”, Popular Science, 14 stycznia 2026.

• aktualności
• Nauki ścisłe i nauki o Ziemi
• Nauki techniczne
• popularyzacja