Piastowie spokrewnieni z Piktami? Genetyczne tropy pierwszej polskiej dynastii
Najstarsza polska dynastia mogła mieć szkockie korzenie – wskazują na to wyniki badań DNA zaprezentowane właśnie przez naukowców z PAN
Czy Piastowie rzeczywiście wywodzili się z ziem polskich, jak głosiły niektóre hipotezy, czy może ich przodkowie przybyli z daleka?
Według badań zespołu prof. Marka Figlerowicza z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN – przybyli z rejonu dzisiejszej Szkocji. Wyniki, nad którymi naukowcy pracowali niemal dekadę, zostały właśnie przyjęte do publikacji w prestiżowym czasopiśmie Nature Communications.
Spośród próbek DNA datowanych na okres sprzed powstania państwa Piastów linia najbardziej spokrewniona została znaleziona u mężczyzny żyjącego w V-VI w. na terenie dzisiejszej Szkocji.
Z Wielkiej Brytanii do Wielkopolski
Zespół prof. Figlerowicza zbadał 33 próbki materiału kostnego, obejmującego szczątki 30 mężczyzn i trzech kobiet, które, jak uznano, mogły należeć do przedstawicieli dynastii Piastów. Przełomowe okazały się analizy materiału genetycznego pobranego z pochówków w katedrze płockiej, czyli największej nekropolii piastowskiej. To właśnie tam udało się zidentyfikować dziesięciu Piastów, których przynależność dynastyczną potwierdziły badania genetyczne.
„Analiza ich genomów pokazała, że prawie wszyscy należą do jednej linii haplogrupy Y, czyli rzeczywiście to są ludzie, którzy spokrewnieni są w linii ojcowskiej” – mówił prof. Figlerowicz podczas konferencji prasowej w Poznaniu.
Haplogrupa to grupa osób mających podobne DNA odziedziczone po wspólnym przodku. Haplogrupa Y, w którą wpisują się Piastowie, jest dziś bardzo rzadka na kontynencie europejskim, ale stosunkowo często występuje wśród populacji Wielkiej Brytanii. Co ciekawe, jeden z najbardziej zbliżonych profili genetycznych odnaleziono u mężczyzny należącego do Piktów – ludu zamieszkującego tereny dzisiejszej Szkocji na przełomie starożytności i średniowiecza.
Historyczny absurd? Nie do końca
„Takie pochodzenie wydawałoby się trochę absurdalne. Ale z drugiej strony, jeżeli patrzymy na historię i na to, że domniemana siostra Bolesława Chrobrego, Sygryda, była żoną królów Danii i Norwegii i była matką królów Szwecji, Anglii, Danii i Norwegii – to pokazuje, że te wczesne relacje państwa Piastów, nie tylko z północnymi krajami Europy, ale i z Anglią, były bardzo istotne” – przypomniał prof. Figlerowicz.
Badania genetyczne są szczególnie istotne, ponieważ brakuje jednoznacznych dowodów archeologicznych i pisanych dotyczących pochodzenia dynastii. Historycy wskazywali rozmaite scenariusze: że Piastowie byli lokalnymi oraczami z Wielkopolski, że przybyli z Moraw, albo że wywodzili się z elit wikińskich.
„Jedynym sposobem, w jaki moglibyśmy dociec tej sprawy, było przebadanie DNA i stwierdzenie, z kim Piastowie byli spokrewnieni” – podkreślił prof. Figlerowicz.
Naukowa rekonstrukcja przeszłości
Prace zespołu PAN były żmudne i wymagały skrupulatnej analizy archeologicznej. Niekiedy trumny okazywały się puste, innym razem kości były przemieszane. Dopiero próbki z Płocka pozwoliły na ustalenie klarownej linii genetycznej, którą następnie porównano z bazami danych obejmującymi całą Europę.
Wyniki te mogą – zdaniem badaczy – stać się punktem wyjścia dla szerzej zakrojonych analiz historycznych i porównawczych, obejmujących inne dynastie królewskie. Nowe narzędzia z zakresu genetyki populacyjnej pozwalają dziś zadawać pytania, na które dotąd nie było odpowiedzi – i stawiać nowe hipotezy na temat przeszłości.
„Temat pochodzenia Piastów od lat interesuje nie tylko naukowców, ale i całe społeczeństwo” – zauważył prof. Figlerowicz.
Źródło:
PAP / Nauka w Polsce: „Naukowcy: Piastowie mogli być spokrewnieni z przodkami Szkotów”, 3.06.2025
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C103402%2Cnaukowcy-piastowie-mogli-byc-spokrewnieni-z-przodkami-szkotow.html