Piknik Naukowy. Od Antarktydy po maszyny molekularne

Ponad 650 pokazów, 133 instytucje i jeden dzień, podczas którego naukowcy opuszczają laboratoria, by spotkać się z publicznością. W sobotę 13 czerwca na PGE Narodowym odbędzie się 29. Piknik Naukowy Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik. Od tego roku wydarzenie nosi nową nazwę nawiązującą do jego pomysłodawcy i twórcy prof. Łukasza Turskiego – wybitnego fizyka i popularyzatora nauki. Tegoroczne hasło „Z życia wzięte” ma pokazać, że wiele naukowych odkryć zaczyna się od pytań, które zadajemy sobie każdego dnia

Piknik Naukowy odbywa się od 1997 roku. Przez niemal trzy dekady wyrósł z lokalnego wydarzenia organizowanego na warszawskiej Starówce do największej w Europie plenerowej imprezy poświęconej nauce. Co roku spotykają się tu uczelnie, instytuty badawcze, muzea, organizacje społeczne i firmy technologiczne, a odwiedzający mogą nie tylko oglądać eksperymenty, ale także rozmawiać z ludźmi, którzy prowadzą badania na co dzień.

Podczas tegorocznej edycji organizatorzy zapowiadają udział 133 instytucji z Polski i zagranicy, które przygotują ponad 650 pokazów, doświadczeń i warsztatów. Wstęp jest bezpłatny.

Od 2001 roku każda edycja ma własny temat przewodni. W poprzednich latach uczestnicy rozmawiali o wodzie, zdrowiu, energii, klimacie, rewolucjach naukowych czy eksploracji kosmosu. Tym razem organizatorzy proponują spojrzenie na naukę przez pryzmat codzienności.

Hasło „Z życia wzięte” odnosi się do zjawisk, które obserwujemy każdego dnia. Dlaczego galaretka z kiwi nie tężeje? Jak działają drożdże w chlebie? Dlaczego się męczymy? Jak goją się rany? Organizatorzy przypominają, że właśnie od takich pytań bardzo często zaczynają się badania prowadzące do nowych odkryć.

„Życie to największe laboratorium, jakie znamy. Nieustanny eksperyment, który trwa od miliardów lat – bez przerw, bez scenariusza, bez prób generalnych” – napisała w zapowiedzi wydarzenia dr Katarzyna Młynek, zastępczyni dyrektora programowego Centrum Nauki Kopernik ds. edukacji i komunikacji naukowej.

Jak opowiadać o nauce

Od początku organizatorem Pikniku Naukowego jest Polskie Radio, od 2012 roku impreza jest współorganizowana z Centrum Nauki Kopernik. – Myślę, że nauka staje się atrakcyjna dla słuchaczy, gdy opowiada się o niej w przystępny i angażujący sposób” – mówi Joanna Szudrowicz z Agencji Promocji Polskiego Radia. Jej zdaniem największe zainteresowanie budzą tematy związane z codziennym doświadczeniem.– Jeżeli świat nauki jest prezentowany w ciekawy sposób, troszkę czasami z przymrużeniem oka – potrafi naprawdę zainteresować słuchaczy. Szczególnie wtedy, gdy dotyczy procesów i zjawisk, które możemy obserwować na co dzień – we własnym organizmie, w kuchni czy w ogrodzie. Wtedy nauka przestaje być abstrakcyjna i nabiera realnego, namacalnego wymiaru. 

Najbardziej widowiskową z atrakcji podczas pikniku przygotowaną przez radio będzie gra VR360 „Audionauci”, wykorzystująca technologię rzeczywistości wirtualnej i materiały z archiwum Polskiego Radia. – Będzie to gra, która zabierze uczestników w wirtualny lot na orbitę okołoziemską. Będzie on połączony z odkrywaniem archiwalnych nagrań historycznych – wyjaśnia Joanna Szudrowicz.

Oprócz tego zaplanowano Radiową Grę Terenową, Studio Zagadek czyli radiowy escape room inspirowany audycjami i podcastami Radiowej Jedynki oraz plenerowe studio, w którym będzie można posłuchać audycji na żywo, a także spotkać dziennikarzy znanych z anten Polskiego Radia.Ponadto na stoisku Polskiego Radia Kierowców zaprezentowane będą własnoręcznie zbudowane przez studentów pojazdy spalinowe i elektryczne.

Pingwiny, emocje, DNA i dinozaury

Dużą część programu przygotowują instytuty Polskiej Akademii Nauk. Zamiast wykładów postawiły na doświadczenia, warsztaty i możliwość samodzielnego sprawdzenia, jak wygląda praca badawcza.

Zakład Biologii Antarktyki Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN zabierze odwiedzających na drugi koniec świata. Uczestnicy będą mogli obejrzeć pod mikroskopem porosty z Antarktyki, sprawdzić, jak drony pomagają naukowcom liczyć pingwiny, oraz dowiedzieć się, jak prowadzi się badania w jednym z najbardziej wymagających środowisk na Ziemi.

Instytut Psychologii PAN skupi się na emocjach. W programie znalazły się warsztaty pokazujące, gdzie w ciele odczuwamy strach, radość czy złość, jak nasze myśli wpływają na emocje i zachowanie oraz dlaczego czasem tak łatwo wierzymy w ogólne opisy osobowości, które wydają się stworzone specjalnie dla nas.

Instytut Chemii Fizycznej PAN pokaże, jak nowoczesne metody analityczne pomagają wykrywać substancje związane z chorobami. Będzie można zobaczyć działający spektrometr Ramana, samodzielnie wyizolować DNA i zbudować urządzenie wykrywające wyładowania atmosferyczne.

Miłośnicy historii życia na Ziemi powinni zajrzeć do Instytutu Paleobiologii PAN. Naukowcy zaprezentują skamieniałości pochodzące z okresu, w którym po największym masowym wymieraniu w dziejach planety zaczęły pojawiać się pierwsze dinozaury i gady morskie. Uczestnicy będą mogli także spróbować samodzielnie oczyścić prawdziwe okazy paleontologiczne.

Z kolei Instytut Biologii Ssaków PAN pokaże, jak bada się zwierzęta żyjące tuż obok nas. Na odwiedzających czekają warsztaty rozpoznawania gatunków na podstawie czaszek, prezentacje fotopułapek wykorzystywanych przez biologów terenowych oraz spotkanie z mniej znanymi mieszkańcami polskich lasów, takimi jak ryjówki czy rzęsorki.

Pojawią się także m.in. Międzynarodowe Centrum Badań Oka ICTER, Instytut Fizyki Jądrowej PAN, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN, Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN, Instytut Agrofizyki PAN, Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Instytut Biologii Medycznej im. Marcelego Nenckiego PAN, Muzeum Ziemi PAN oraz GeoPlanet – Centrum Badań Ziemi i Planet.

29. Piknik Naukowy Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik odbędzie się 13 czerwca w godzinach 11.00-19.00 na PGE Narodowym w Warszawie. Wstęp jest bezpłatny.