Czy wystarczy jeść przez kilka godzin dziennie, żeby chudnąć skuteczniej? Analiza 22 badań sugeruje, że niekoniecznie. Wyjątkowo popularny w ostatnich latach post przerywany działa, ale nie lepiej niż tradycyjna dieta odchudzająca

Post przerywany występuje w kilku odmianach. W jednej wszystkie posiłki trzeba zjeść w ciągu kilku godzin, na przykład między 10 a 18. Inna zakłada post w wybrane dni tygodnia. Można też na przemian jeść normalnie jednego dnia i bardzo mało następnego. Wspólna zasada jest prosta: okresy jedzenia przeplatają się z dłuższymi okresami bez posiłków lub z ich znacznym ograniczeniem. Zwolennicy takich diet przypisują im czasem działanie wykraczające poza zwykłe zmniejszenie liczby spożywanych kalorii.

Autorzy analizy opublikowanej w Cochrane Database of Systematic Reviews sprawdzili, czy przekonanie to znajduje potwierdzenie w badaniach. Uwzględnili prace, w których uczestników losowo przydzielano do grup stosujących różne schematy odżywiania. Analiza objęła badania przeprowadzone w Ameryce Północnej, Australii, Chinach, Brazylii, Danii, Niemczech i Norwegii.

Badacze porównali post przerywany przede wszystkim z tradycyjnymi zaleceniami dotyczącymi odchudzania, takimi jak ograniczenie kalorii lub zmiana sposobu żywienia. Interesowało ich nie tylko to, ile kilogramów tracili uczestnicy, ale również ich jakość życia oraz ewentualne działania niepożądane.

Post nie daje wyraźnie lepszych wyników

W 21 badaniach obejmujących 1430 osób post przerywany prowadził do nieco większego spadku masy ciała niż zwykła dieta. Różnica wynosiła jednak średnio zaledwie 0,33 punktu procentowego i była zbyt mała, by uznać, że post rzeczywiście odchudza skuteczniej. Sprawdzono też, czy post przerywany zwiększa szansę na utratę co najmniej 5 proc. masy ciała. Takiego efektu nie potwierdzono, ale wniosek opiera się tylko na czterech badaniach z udziałem 472 osób, dlatego pozostaje niepewny.

Nie oznacza to, że post przerywany nie pomaga schudnąć. „To może być rozsądne rozwiązanie dla niektórych osób, ale obecne dowody nie uzasadniają entuzjazmu, który obserwujemy w mediach społecznościowych” – powiedział BBC Luis Garegnani z Hospital Italiano de Buenos Aires, główny autor analizy.

Popularność postu przerywanego bierze się między innymi z przekonania, że działa inaczej niż zwykłe ograniczenie kalorii. Podczas dłuższej przerwy od jedzenia organizm zużywa zapasy łatwo dostępnej energii i w większym stopniu zaczyna korzystać z tłuszczu. Stąd hipoteza, że znaczenie może mieć nie tylko to, ile jemy, ale również kiedy. W analizowanych badaniach nie wykazano jednak, by przekładało się to na większą utratę masy ciała.

Nadal nie wiemy, co dzieje się po kilku latach

Największym ograniczeniem dostępnych badań jest czas ich trwania. Analiza obejmuje wyniki uzyskane najwyżej w ciągu 12 miesięcy. Nie pozwala więc odpowiedzieć na pytanie, czy post przerywany łatwiej utrzymać przez kilka lat ani czy po dłuższym czasie daje inne efekty niż zwykła dieta.

Brakuje również odpowiedzi na kilka prostych pytań. Żadne z uwzględnionych badań nie sprawdzało satysfakcji uczestników z takiego sposobu żywienia. Autorzy nie mogli też ocenić wpływu postu na przebieg cukrzycy czy innych chorób przewlekłych. Dane dotyczące działań niepożądanych były zbyt niepewne, by rozstrzygnąć, czy post wiąże się z nimi częściej niż inne diety. W badaniach odnotowywano między innymi zmęczenie, bóle głowy i nudności.

W 2025 roku opublikowano także badanie obejmujące 19 831 dorosłych Amerykanów. Naukowcy sprawdzili, czy długość czasu, w którym uczestnicy jedli posiłki, wiązała się z ryzykiem śmierci. U osób, które jadły przez mniej niż osiem godzin dziennie, ryzyko śmierci z przyczyn sercowo-naczyniowych było o 135 proc. wyższe niż u tych, które jadły przez 12–14 godzin.

Nie oznacza to jednak, że krótki czas jedzenia był przyczyną większego ryzyka. Badacze nie przydzielali uczestników do różnych sposobów odżywiania, lecz analizowali ich dotychczasowe nawyki. Osoby jedzące przez mniej niż osiem godzin częściej paliły, częściej były mężczyznami i różniły się od pozostałych także sytuacją materialną. Na podstawie tego badania nie da się więc stwierdzić, czy większe ryzyko wynikało z czasu jedzenia, czy z innych cech tej grupy.

Nie ma zatem podstaw ani do przedstawiania postu przerywanego jako wyjątkowo skutecznego sposobu odchudzania, ani do uznawania go za z definicji niebezpieczny. Z dostępnych badań wynika przede wszystkim, że jest jednym z kilku sposobów ograniczania ilości spożywanego jedzenia i pod względem utraty masy ciała nie daje wyraźnej przewagi nad innymi metodami.

W praktyce wybór między postem przerywanym a inną dietą może więc zależeć przede wszystkim od tego, którego sposobu odżywiania konkretna osoba jest w stanie przestrzegać przez dłuższy czas.

Źródła

Cochrane Database of Systematic Reviews, „Intermittent fasting for adults with overweight or obesity”, 2026, DOI: 10.1002/14651858.CD015610.pub2.

BBC News, „Intermittent fasting may make little difference to weight loss, review finds”, 16 lutego 2026.

Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews, „Association of eating duration less than 8 h with all-cause, cardiovascular, and cancer mortality”, 2025, DOI: 10.1016/j.dsx.2025.103278.

• Nauki medyczne