Prezydium PAN popiera inicjatywę „3% dla nauki, 100% dla Polski”

Prezydium Polskiej Akademii Nauk udzieliło poparcia dla inicjatywy „3% dla nauki, 100% dla Polski”, wpisując się w rosnący głos środowiska akademickiego domagającego się zwiększenia finansowania badań i rozwoju

Akcja, zapoczątkowana przez naukowców z różnych ośrodków, zakłada osiągnięcie poziomu nakładów na naukę rzędu 3 proc. PKB do 2030 r., co ma umożliwić Polsce skuteczne konkurowanie na arenie międzynarodowej i rozwój gospodarki opartej na wiedzy. 

Inicjatywa ta zyskuje coraz szersze poparcie instytucjonalne i środowiskowe, stając się jednym z najważniejszych postulatów polityki naukowej w Polsce.

Stanowisko Prezydium PAN

W swoim stanowisku Prezydium PAN jednoznacznie poparło społeczną i środowiskową mobilizację na rzecz zwiększenia nakładów na naukę. Podkreślono, że od lat Akademia zwraca uwagę na niedostateczny poziom finansowania badań i szkolnictwa wyższego, który osłabia potencjał intelektualny państwa, pogłębia zapóźnienia infrastrukturalne i ogranicza zdolność konkurowania z najbardziej rozwiniętymi krajami świata.

Prezydium wskazało również, że rozwój nauki wymaga stabilności i przewidywalności finansowania, szczególnie w kontekście konieczności prowadzenia długofalowych inwestycji w nowoczesną infrastrukturę badawczą. Jednocześnie PAN zadeklarowała gotowość do dalszego udziału w debacie publicznej oraz współpracy z uczelniami, organizacjami społecznymi i administracją państwową na rzecz budowy gospodarki opartej na wiedzy i innowacyjności.

– Pora skończyć z antyszambrowaniem u drzwi kolejnych ministrów i uświadomić zarówno decydentom, jak i szerzej społeczeństwu, jak ważna, także dla bezpieczeństwa, jest nauka i jej godziwe finansowanie – powiedział wiceprezes PAN Dariusz Jemielniak, pomysłodawca hasła #3ProcentNaNaukę.  

Głos naukowców: frustracja i mobilizacja

W rozmowie opublikowanej w Academii organizatorzy inicjatywy podkreślali, że decyzja o wyjściu z protestem była efektem narastającej bezsilności i braku reakcji władz na wcześniejsze apele środowiska naukowego. Jednocześnie wskazali, że mobilizacja ma charakter nie tylko protestu, lecz także próby pokazania siły i jedności całego środowiska. 

Kluczowym problemem są bardzo niskie wynagrodzenia, zwłaszcza młodych badaczy. To przekłada się na malejące zainteresowanie karierą naukową, odpływ talentów oraz rosnące trudności w utrzymaniu stabilnych zespołów badawczych. 

Organizatorzy akcji zwrócili uwagę także na szerszy kontekst: brak odpowiedniego finansowania badań podstawowych, słabą infrastrukturę socjalną dla studentów i doktorantów oraz rosnące koszty życia, które utrudniają funkcjonowanie na uczelniach szczególnie osobom spoza dużych miast. W ich ocenie bez zapewnienia minimalnych, godnych warunków pracy nie będzie możliwy rozwój innowacyjnej gospodarki ani realizacja ambitnych projektów badawczych. Podkreślają oni przy tym, że nauka jest fundamentem bezpieczeństwa państwa – zarówno technologicznego, jak i społecznego.

Głos AMU i doktorantów PAN

Do grona instytucji wspierających inicjatywę dołączyła m.in. Akademia Młodych Uczonych PAN. Zdaniem AMU stabilne i przewidywalne finansowanie umożliwi rozwój ambitnych projektów badawczych, wzmocnienie zaplecza naukowego oraz budowę silnej pozycji Polski w globalnym systemie innowacji.

Istotnym sygnałem wsparcia dla inicjatywy jest również stanowisko środowiska doktorantów PAN, którzy aktywnie angażują się w działania promujące zwiększenie finansowania nauki. Podkreślają oni szczególnie trudną sytuację materialną młodych badaczy oraz brak stabilnych ścieżek kariery naukowej.

Szerokie poparcie środowiska akademickiego

Poparcie Prezydium PAN, AMU oraz środowiska doktorantów wpisuje się w szerszy trend – inicjatywa „3% dla nauki, 100% dla Polski” zyskuje coraz większe wsparcie instytucji akademickich, organizacji naukowych i przedstawicieli uczelni w całym kraju. 

Kulminacją działań ma być protest środowiska naukowego zapowiedziany na 27 maja przed Sejmem, a także przekazanie petycji najważniejszym decydentom politycznym. 

• Polityka naukowa