Prof. Darowicki: Rdza jest jak próchnica. Można z nią wygrać

Rdza nie jest jedynie estetycznym czy technicznym detalem, lecz zjawiskiem, które pochłania miliardy i zagraża bezpieczeństwu setek tysięcy ludzi. Prof. Kazimierz Darowicki, członek Polskiej Akademii Nauk, od ponad czterech dekad łączy badania podstawowe z praktyką przemysłową

Kazimierz Darowicki jest profesorem Politechniki Gdańskiej i członkiem Polskiej Akademii Nauk. Z Wydziałem Chemicznym PG związany jest od 1981 r. W 1996 r. utworzył Katedrę Elektrochemii, Korozji i Inżynierii Materiałowej, która dziś należy do największych jednostek tej specjalności w Europie i jest afiliowanym członkiem Europejskiej Federacji Korozyjnej.

O początkach swojej kariery mówi bez emfazy: – Nigdy nie myślałem, że będę pracował w katedrze korozji. Nie myślałem też, że zostanę na uczelni. Zaproponowano mi pracę, nie miałem innego pomysłu, przyjąłem ją i tak to się potoczyło. 

Z czasem przypadek przerodził się w świadomą drogę naukową. – Korozja jest nauką ściśle związaną z praktyką. To nie tylko badania teoretyczne i laboratoryjne, lecz przede wszystkim procesy zachodzące w rzeczywistych warunkach – mówi profesor. Jego podejście dobrze oddaje zdanie, które często powtarza: – Zdobycie wiedzy bez umiejętności wprowadzenia jej do praktyki niewiele znaczy. 

W jego dorobku ponad 500 publikacji, w tym przeszło 20 250 indeksowanych w bazie Web of Science, które idą w parze z setkami ekspertyz i wdrożeń dla przemysłu energetycznego, petrochemicznego i wydobywczego.

Problem, którego nie da się wyeliminować

Korozja jest zjawiskiem naturalnym, ale jej skutki są bardzo konkretne. – To niewiarygodne, ile korozja nas kosztuje. To poważny problem nie tylko technologiczny, lecz także finansowy. To kwestia bezpieczeństwa pracy, ochrony środowiska i ciągłości funkcjonowania instalacji – podkreśla profesor. Awaria infrastruktury może oznaczać przestoje, straty finansowe, a w skrajnych przypadkach zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Korozję można jednak całkowicie wyeliminować. – Korozja, tak jak próchnica, bardzo boli. Trzeba ją leczyć, ale nie da się z nią wygrać. To naturalny proces – delta G roztwarzania większości metali jest mniejsze od zera, więc zachodzi samorzutnie. Temu nie da się zapobiec. Celem nie jest więc jej usunięcie, lecz kontrola, monitorowanie i wydłużanie czasu bezpiecznej eksploatacji konstrukcji.

W ostatnich latach coraz większą rolę odgrywa cyfryzacja. – Takie pomiary stanu nie są już wykonywane ręcznie w terenie. Obecnie prowadzi się je automatycznie, zdalnie i bezprzewodowo. 

Systemy monitorowania wdrażane przez jego zespół w dużych koncernach przemysłowych pozwalają śledzić procesy korozyjne w czasie rzeczywistym i reagować, zanim dojdzie do poważnych uszkodzeń.

Teoria, która wychodzi poza laboratorium

Równolegle do działalności wdrożeniowej prof. Darowicki prowadzi badania podstawowe. Jest twórcą dynamicznej elektrochemicznej spektroskopii impedancyjnej – metody pozwalającej badać układy niestacjonarne, czyli takie, których właściwości zmieniają się w czasie. – W obszarze teoretycznym zajmuję się procesami niestacjonarnymi. Większość analiz zakłada stan staconarny i albo jego przybliżenie. W rzeczywistości większość procesów ma charakter dynamiczny i zmienia się w czasie.

Metoda ta znalazła zastosowanie m.in. w badaniach ogniw elektrochemicznych i ogniw paliwowych. Zespół z Gdańska współpracuje z partnerami przemysłowymi w kraju i za granicą. Profesor wypromował 26  doktorów, a ośmioro jego wychowanków uzyskało habilitację. – Jestem dumny ze zbudowania silnego ośrodka badawczego na poziomie europejskim. Nie mamy się czego wstydzić – raczej inni uczą się od nas.

Za swoje osiągnięcia profesor otrzymał m.in. Nagrodę Naukową Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza oraz Medal im. Ignacego Mościckiego Polskiego Towarzystwa Chemicznego. W 2021 r. został wyróżniony tytułem Osobowość Politechniki Gdańskiej i nagrodą Primum Cooperatio Pracodawców PomorzaW jego opowieści najważniejsze pozostaje jednak coś innego: trwałe zaplecze badawcze oraz kolejne pokolenia inżynierów, którzy potrafią nie tylko opisywać procesy, lecz także skutecznie nad nimi panować. Cała działalność profesora przedsatwiona jest na stronie internetowej https://darowicki.edu.pl

• Nauki techniczne
• Polska Akademia Nauk
• popularyzacja