Krótki film opublikowany na TikToku pokazywał niewielką, niemal bezbarwną rybę, która wypłynęła ze studni głębinowej na pograniczu Indii i Nepalu. Nagranie zainteresowało biologów na tyle, że pojechali jej szukać. Po wypompowaniu tysięcy litrów wody znaleźli kilka okazów. Badania wykazały, że to nie tylko nieznany wcześniej gatunek, lecz także przedstawiciel nowego rodzaju ryb

Wszystko zaczęło się w 2024 roku, gdy naukowcy natrafili na TikToku na nagranie małej ryby z bardzo małymi oczami i niemal przezroczystym ciałem, cechami typowymi dla organizmów żyjących bez dostępu do światła. Samo znalezienie zwierzęcia okazało się znacznie trudniejsze niż natrafienie na jego nagranie. Przez około tydzień naukowcy sprawdzali ponad 15 studni głębinowych w indyjskim stanie Bihar. Wodę pompowali ręcznie. Pierwszy okaz pojawił się dopiero po wypompowaniu około 2000 litrów, ale został uszkodzony i zwierzę padło. Kolejnego, nieuszkodzonego osobnika znaleziono po wypompowaniu następnych około 500 litrów. Ostatecznie badacze zdobyli trzy okazy pochodzące z dwóch studni.

Ryba bez barwnika i prawie bez oczu

Nowy gatunek otrzymał nazwę Gangaichthys indonepalicus. Dorosłe osobniki mają około czterech centymetrów długości. Ich ciało jest smukłe, niemal pozbawione barwnika i częściowo przezroczyste. Oczy są silnie zredukowane i przykryte skórą. Takie cechy dobrze pasują do życia w całkowitej ciemności. Jeśli światła nie ma, duże oczy czy pigmentacja przestają dawać przewagę. Podobne przystosowania wyewoluowały niezależnie u wielu gatunków ryb jaskiniowych i podziemnych, dlatego same w sobie nie świadczą o bliskim pokrewieństwie.

Dopiero tomografia komputerowa i analiza DNA pokazały, jak niezwykłe jest to znalezisko. Ryba należy do rodziny Chaudhuriidae, obejmującej bardzo małe, wydłużone ryby słodkowodne żyjące m.in. w mule i gęstej roślinności. Do tej pory znano w niej siedem rodzajów i 11 gatunków, ale żaden nie był przystosowany do stałego życia pod ziemią.

Nowy gatunek różni się też od swoich krewniaków budową szkieletu i płetw. Ma 64 kręgi, po jednym promieniu w każdej płetwie piersiowej, 37 promieni w płetwie grzbietowej, 35 w odbytowej i sześć w ogonowej. Badania wykazały również ponad 20-procentową różnicę w analizowanym fragmencie mitochondrialnego DNA w porównaniu z dwoma innymi rodzajami tej rodziny, dla których dostępne były odpowiednie dane. Zestaw tych cech pozwolił badaczom uznać rybę nie tylko za nowy gatunek, lecz także za przedstawiciela nowego rodzaju.

Pierwsza taka ryba z dorzecza Gangesu

Nazwa Gangaichthys oznacza w przybliżeniu „rybę Gangesu”. „Ganga to jedna z najważniejszych rzek Indii, zarówno jako źródło słodkiej wody, żywności i utrzymania dla milionów ludzi, jak i ze względu na znaczenie w hinduizmie” – wyjaśniał Ishan Agarwal, współautor badania, dodając, że to pierwsza ryba żyjąca wyłącznie pod ziemią znaleziona na Nizinie Hindustańskiej i w dorzeczu Gangesu.

Druga część nazwy, indonepalicus, odnosi się do miejsca jej występowania. Znane stanowiska leżą po obu stronach granicy Indii i Nepalu, wszystkie w promieniu zaledwie 11 kilometrów. W Indiach okazy wydobyto ze studni sięgających około 10 metrów pod powierzchnię ziemi. W pobliskich stawach i zwykłych studniach badacze ich nie znaleźli, co sugeruje, że ryba prawdopodobnie całe życie spędza w głębszych wodach podziemnych.

Odkrycie przesuwa znany zasięg rodziny Chaudhuriidae o około 500 kilometrów na zachód. Gangaichthys indonepalicus jest też jej najbardziej na północ występującym przedstawicielem oraz pierwszym znalezionym w Biharze i Nepalu. Dotąd większość znanych w Indiach ryb żyjących pod ziemią pochodziła z południa kraju, szczególnie z Kerali.

„Indie są niezwykle różnorodnym krajem, obejmującym ogromne różnice klimatu i ukształtowania terenu oraz wiele regionów przyrodniczych. Jednocześnie wciąż bardzo niewiele wiemy o występujących tu gatunkach i ich rozmieszczeniu” – mówił Agarwal.

Odkrycie dobrze pokazuje, jak trudno badać podziemne ekosystemy. W tym przypadku naukowcy dowiedzieli się o istnieniu nowego gatunku nie podczas wyprawy terenowej, lecz dzięki krótkiemu filmowi zamieszczonemu w mediach społecznościowych.

Badacze zwracają też uwagę na zagrożenia dla takich niemal nieznanych środowisk. W Indiach intensywnie pobiera się wody podziemne, a część ich zasobów jest zanieczyszczona. Jeśli żyją w nich gatunki występujące tylko na bardzo małym obszarze, mogą zniknąć, zanim naukowcy zdążą je opisać. Dlatego autorzy pracy podkreślają potrzebę dalszych badań nad fauną indyjskich wód podziemnych.

Źródła: 

Pensoft Publishers. (2026). TikTok video leads to discovery of rare underground eel in India. https://blog.pensoft.net/2026/08/17/tiktok-video-leads-to-discovery-of-rare-underground-eel-in-india/

Khandekar, A., et al. (2026). Gangaichthys indonepalicus, a new genus and species of miniature stygobitic earthworm eel (Synbranchiformes, Chaudhuriidae) from alluvial aquifers in the Indo-Gangetic Plain, Bihar, northern India. ZooKeys, 1289, 185–202. https://doi.org/10.3897/zookeys.1289.188089 zookeys.pensoft.net

• Nauki biologiczne i rolnicze