Czy to przez media społecznościowe nasilają objawy depresji u dzieci i młodzieży, czy też to depresja sprawia, że częściej sięgają po TikToka albo Instagram? W ostatnich latach to jedno z kluczowych pytań w debacie na temat wpływu mediów społecznościowych. Nowe badania przybliżają nas do odpowiedzi
Zespół badaczy z University of California, San Francisco przeanalizował dane dotyczącego ponad 11 800 dzieci w wieku od 9 do 13 lat. Przez trzy lata śledzono, jak korzystają z mediów społecznościowych oraz czy mają objawy depresji. Wyniki? W miarę jak spędzały więcej czasu online, ich symptomy się nasilały. Natomiast odwrotna zależność – czyli wzrost depresji prowadzący do większego korzystania z social mediów – nie została zaobserwowana.
Na początku badania dzieci spędzały średnio siedem minut dziennie w mediach społecznościowych. Po trzech latach były to już 73 minuty dziennie. W tym samym czasie objawy depresji wzrosły średnio o 35 proc. Jak podkreślają autorzy, to jedno z pierwszych tak dużych badań, które analizuje zmiany zachodzące u konkretnych dzieci na przestrzeni lat.
„Nasze wyniki jasno pokazują, że to rosnące korzystanie z mediów społecznościowych może prowadzić do pogorszenia zdrowia psychicznego u młodszych nastolatków” – mówi dr Jason Nagata, pediatra i główny autor badania.
Cyberprzemoc i eksperymenty z używkami
W osobnym badaniu, analizującym tę samą grupę dzieci, zespół Nagaty sprawdził związek między cyberprzemocą a zachowaniami ryzykownymi. Wyniki są alarmujące: dzieci w wieku 11-12 lat, które doświadczyły cyberbullyingu, były:
- 2,6 razy bardziej narażone na myśli samobójcze lub próby samobójcze rok później,
- 4,7 razy bardziej skłonne do sięgnięcia po marihuanę,
- 3,4 razy bardziej skłonne do spróbowania nikotyny,
- niemal dwa razy bardziej skłonne do eksperymentowania z alkoholem.
Wniosek? Doświadczenia w sieci mają realny wpływ nie tylko na psychikę, ale też na ryzykowne zachowania offline.
Pułapka cyfrowej samotności
Dlaczego social media szkodzą? Naukowcy wskazują kilka mechanizmów: cyberprzemoc, niepokój wywołany porównywaniem się z innymi, zakłócenia snu, a także brak realnych interakcji z rówieśnikami. Współczesne dzieci często czują się samotne – paradoksalnie właśnie wtedy, gdy są najbardziej „połączone”.
„To rodzaj pułapki. Social media dają dzieciom przestrzeń do kontaktu, ale jednocześnie niosą zagrożenia, które mogą pogłębiać ich problemy emocjonalne” – wyjaśnia dr Nagata.
Co mogą zrobić rodzice? Eksperci apelują, by nie ograniczać się do zakazów i moralizowania. Zamiast tego proponują wspólne ustalanie zasad cyfrowej higieny, na przykład wyznaczenie stref bez ekranów (podczas posiłków czy wieczorami) oraz prowadzenie otwartych rozmów o tym, co dziecko robi w sieci.
„Sam jestem ojcem dwójki dzieci. Wiem, że powiedzenie »odłóż telefon« rzadko działa. Kluczem są empatia, zrozumienie i wspólne budowanie zdrowych nawyków” – mówi Nagata.
Badacze planują dalsze analizy tej samej grupy, by sprawdzić, jak zmienia się wpływ social mediów w późniejszym wieku. Sugerują też, że warto rozwijać programy edukacyjne, które uczą dzieci, jak korzystać z internetu w sposób bezpieczny i wspierający – zamiast bezrefleksyjnie wchodzić w szkodliwe schematy.
Źródła:
* University of California – San Francisco. *Yes, social media might be making kids depressed*, 2025.
* J. Nagata et al., *Social Media Use and Depressive Symptoms During Early Adolescence*, JAMA Network Open, 2025.
* J. Nagata et al., *Cyberbullying, mental health, and substance use experimentation among early adolescents*, The Lancet Regional Health, 2025.