Zmiana klimatu uderza w uprawy kawy

Lubisz rano napić się kawy? Mamy złą wiadomość. Może stać się znacznie droższa, o ile w ogóle będzie można ją kupić. W niemal wszystkich kluczowych krajach, gdzie się ją produkuje, liczba dni z temperaturą powyżej 30 st. C rośnie do poziomu, który obniża plony i pogarsza jakość ziaren

Kawa to codzienny rytuał miliardów ludzi. Na świecie wypija się około 2,2 mld filiżanek tego napoju dziennie. Tym bardziej niepokoją wyniki nowej analizy organizacji Climate Central. Badacze sprawdzili, jak często w latach 2021–2025 temperatura w najważniejszych regionach upraw przekraczała 30 st. C, czyli próg uznawany za szkodliwy dla kawowców.

Analiza objęła 25 państw odpowiadających łącznie za około 97 proc. światowej produkcji kawy. We wszystkich tych krajach zmiana klimatu zwiększyła liczbę dni z temperaturą powyżej 30 st. C. Średnio było to 47 dodatkowych dni w roku, których nie byłoby w świecie bez emisji z paliw kopalnych.

Największe znaczenie mają Brazylia, Wietnam, Kolumbia, Etiopia i Indonezja – pięć państw dostarczających około 75 proc. światowej kawy. W każdym z nich zmiana klimatu oznaczała średnio 57 dodatkowych dni upału rocznie. W samej Brazylii było to przeciętnie aż 70 dni więcej z temperaturą szkodliwą dla upraw.

Co oznacza 30 st. C dla kawowca

Autorzy porównali rzeczywiste dane temperaturowe z modelowym scenariuszem świata bez zanieczyszczeń węglowych, wykorzystując wskaźnik Climate Shift Index. Sprawdzili, ile dni przekroczyło próg 30 st. C wyłącznie z powodu zmiany klimatu.

Dlaczego właśnie taki próg? Doświadczenie hodowców pokazuje, że gdy temperatura przekracza 30 st. C, rośliny zaczynają doświadczać stresu cieplnego. Może to obniżać plony, pogarszać jakość ziaren i zwiększać podatność na choroby. W efekcie wpływa to na dostępność kawy i jej cenę.

Dr Kristina Dahl z Climate Central mówi wprost: „Zmiana klimatu dobiera się do naszej kawy. Niemal każdy duży kraj produkujący kawę doświadcza dziś większej liczby dni z ekstremalnym upałem, który szkodzi roślinom, zmniejsza plony i pogarsza jakość. Z czasem te skutki mogą przenieść się z plantacji do filiżanek konsumentów”.

Najbardziej narażeni są drobni plantatorzy

Szczególnie wrażliwa na wysoką temperaturę jest arabika, która stanowi około 60–70 proc. światowej produkcji. Nawet zakres 25–30 st. C nie jest dla niej optymalny, dlatego przyjęty w analizie próg 30 st. C można uznać za raczej ostrożne oszacowanie wpływu upałów.

Dejene Dadi, dyrektor generalny Oromia Coffee Farmers Cooperatives Union w Etiopii, zwraca uwagę na skutki widoczne już dziś. „Plantatorzy kawy w Etiopii widzą konsekwencje ekstremalnych upałów. Etiopska arabika jest szczególnie wrażliwa na bezpośrednie działanie słońca. Bez odpowiedniego zacienienia drzewa produkują mniej ziaren i są bardziej podatne na choroby” – mówi Dadi.

Akshay Dashrath z South India Coffee Company opisuje sytuację z perspektywy gospodarstwa: „Na naszej farmie zmiany klimatu mierzymy każdego dnia. Czujniki pokazują dłuższe fale upałów, cieplejsze noce i szybszą utratę wilgoci z gleby. To zwiększa stres roślin i gleby. Kawa potrzebuje precyzyjnej równowagi między cieniem, wilgotnością i czasem regeneracji. Gdy ta równowaga się kurczy, dostosowanie upraw przestaje być wyborem”.

Autorzy raportu przypominają, że około 80 proc. producentów kawy to drobni rolnicy, którzy odpowiadają za około 60 proc. światowej podaży. To oni najszybciej odczuwają skutki coraz częstszych upałów, a jednocześnie mają najmniej środków na adaptację. Jeśli liczba dni z temperaturą powyżej 30 st. C będzie rosła, presja na nich – i na cały łańcuch dostaw kawy – będzie się zwiększać.

Źródło: 

Climate Central, „Climate change is turning up the heat on the world’s coffee supply”.

• aktualności
• Nauki biologiczne i rolnicze
• popularyzacja