Struktura pomocy publicznej w województwie podlaskim charakteryzuje się niską spójnością z celami rozwoju regionalnego, co osłabia jej funkcję prorozwojową
Monografia Pomoc publiczna w rozwoju gospodarki regionu pod redakcją A. Kopczuka, A. Iwacewicz-Orłowskiej i D. Sokołowskiej to obszerne opracowanie poświęcone roli pomocy publicznej w kształtowaniu rozwoju gospodarczego województwa podlaskiego.
Autorzy analizują zarówno podstawy prawne i strategiczne, jak i praktyczne mechanizmy dystrybucji środków, opierając się na danych z Systemu Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej (SUDOP). Jak podkreślają recenzenci, „autorska analiza danych zebranych przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stanowi niewątpliwie dużą wartość dodaną publikacji”, co czyni ją istotnym źródłem wiedzy dla badaczy i decydentów.
Struktura tomu
Tom składa się z siedmiu rozdziałów, które można podzielić na dwie części:
- Rozdziały 1–3 (recenzja dr D. Sokołowskiej) koncentrują się na ogólnych mechanizmach pomocy publicznej, jej strukturze i zgodności z celami strategicznymi regionu. Autorzy omawiają m.in. regulacje unijne (art. 107 TFUE), selektywny charakter pomocy oraz jej funkcję kompensacyjną i prorozwojową. Wskazują, że „województwo podlaskie, mimo niskiego udziału w krajowej wartości pomocy (ok. 1,8%), osiąga relatywnie porównywalny poziom wsparcia w relacji do nakładów inwestycyjnych”. Analiza ujawnia jednak znaczną koncentrację środków – „ponad 70% wartości pomocy trafiło do około 1,5% największych beneficjentów”, co rodzi pytania o sprawiedliwość dystrybucji.
Rozdział drugi bada zgodność pomocy z inteligentnymi specjalizacjami regionu, wskazując na „niski poziom spójności z celami rozwoju regionalnego”, a rozdział trzeci analizuje preferencje podatkowe, które pełnią głównie funkcję osłonową, a nie prorozwojową. - Rozdziały 4–7 (recenzja dr A. Iwacewicz-Orłowskiej) skupiają się na szczegółowych obszarach wsparcia: działalności B+R, pomocy realizowanej przez ZUS w czasie pandemii, pomocy szkoleniowej oraz finansowaniu sportu. W rozdziale czwartym podkreślono znaczenie pomocy publicznej dla innowacyjności, ale też wskazano na kontrowersje: „ponad 10% całkowitej wartości pomocy B+R trafiło tylko do jednego przedsiębiorstwa – Spółdzielni Mleczarskiej MLEKPOL w Grajewie”.
Rozdział piąty pokazuje rolę ZUS w kryzysie COVID-19 – „oferowane instrumenty spełniły swoją rolę, chroniąc przedsiębiorstwa przed upadłością spowodowaną brakiem płynności finansowej”.
Rozdział szósty analizuje pomoc szkoleniową, ujawniając „wyraźny rosnący trend w latach 2021–2023”, a rozdział siódmy bada finansowanie sportu, wskazując na „zwiększone wydatkowanie w okresach pandemii i w latach okołowyborczych”.
Kluczowe wnioski
Recenzenci zgodnie podkreślają, że monografia jest nie tylko analizą danych, ale też krytycznym spojrzeniem na efektywność pomocy publicznej. „Analizy potwierdzają wyraźny wzrost wypłat w okresie pandemii, co było naturalnie niezbędne, niemniej jednak wątpliwości budzi celowość części wypłat” – czytamy w podsumowaniu. Wskazano również na potrzebę większej transparentności i powiązania instrumentów wsparcia z dokumentami strategicznymi, aby pomoc publiczna realnie wspierała modernizację gospodarki.
Głos recenzentów
Recenzje podkreślają zarówno wartość analityczną, jak i krytyczne spojrzenie na efektywność pomocy publicznej:
- „Analizy potwierdzają wyraźny wzrost wypłat w okresie pandemii COVID-19, co było naturalnie niezbędne, niemniej jednak wątpliwości budzi celowość części wypłat”.
- „Struktura pomocy publicznej w województwie podlaskim charakteryzuje się niską spójnością z celami rozwoju regionalnego, co osłabia jej funkcję prorozwojową”.
- „Ponad 70% wartości pomocy trafiło do około 1,5% największych beneficjentów”, co wskazuje na silną koncentrację środków.
- „Największa wartość pomocy szkoleniowej przypadła na lata 2021–2023, co pokazuje rosnące znaczenie inwestycji w kapitał ludzki w czasach kryzysu”.
Linki: