Dane są dziś wszędzie. Firmy, banki, instytucje publiczne i naukowcy gromadzą ich więcej niż kiedykolwiek wcześniej. Sam dostęp do informacji nie wystarcza jednak, by zrozumieć rzeczywistość. Potrzebne są narzędzia, które pozwolą odkryć zależności ukryte w ogromnych zbiorach danych. Tym właśnie zajmuje się ekonometria. O tej dyscyplinie opowiada prof. Aleksander Welfe, ekonomista i wiceprezes Polskiej Akademii Nauk

Choć nazwa sugeruje bliski związek z ekonomią, ekonometria jest przede wszystkim dziedziną metod ilościowych. Prof. Welfe wyjaśnia, że można ją traktować jako rozwinięcie statystyki matematycznej w kierunku nauk społecznych. Powstała z potrzeby coraz dokładniejszego opisywania procesów gospodarczych i społecznych oraz badania tego, jak ludzie podejmują decyzje i jak działają różne mechanizmy ekonomiczne. Dziś coraz większą rolę odgrywa w niej również analiza ogromnych zbiorów danych.

W praktyce oznacza to, że ekonometria znajduje się bardzo blisko tego, co dziś określa się mianem data science. „Jeżeli ktoś chciałby się zajmować data science, ale właśnie z elementami społecznymi, ekonomicznymi, to ekonometria” – mówi. Różnica polega na tym, że ekonometria nie ogranicza się do mechanicznego przetwarzania danych. Wykorzystuje także teorię ekonomii i nauk społecznych, która pomaga zrozumieć, jakie pytania warto zadawać i jak interpretować wyniki analiz.

Dobra wiadomość dla maturzystów jest taka, że ekonometria nie wymaga matematycznego geniuszu. „Wystarczy po prostu rzetelna wiedza z matematyki” – podkreśla prof. Welfe. Dodaje, że najważniejszy jest dobrze opanowany warsztat, który później pozwala korzystać z bardziej zaawansowanych metod analitycznych. 

Gdzie można pracować po takich studiach? Praktycznie wszędzie tam, gdzie dane są podstawą podejmowania decyzji. Profesor wymienia banki, firmy ubezpieczeniowe, przedsiębiorstwa konsultingowe oraz różnego rodzaju ośrodki analityczne. „Ekonometria i jej metody mają zastosowanie wszędzie tam, gdzie trzeba zrobić użytek z danych” – mówi. Jego zdaniem kluczową umiejętnością jest nie samo tworzenie wykresów czy tabel, lecz wydobywanie informacji, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka.

To właśnie odkrywanie ukrytych zależności najbardziej fascynuje badaczy. Prof. Welfe przypomina słowa znanej ekonometryczki Katariny Juselius: „Let’s data speak” – pozwólmy danym przemówić. Podkreśla, że ekonometria uczy zadawania właściwych pytań i szukania odpowiedzi tam, gdzie intuicja często zawodzi. Być może dlatego kierunek ten okazuje się mniej pamięciowy, a bardziej oparty na logice i rozumowaniu. 

Podcastu A co PAN radzi? z udziałem prof. Aleksandra Welfego, ekonomisty i wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk, można posłuchać tutaj:

• aktualności