Ponad 1200 naukowców i inżynierów z przeszło 60 krajów bierze udział w URSI GASS 2026 w Krakowie. Polska Akademia Nauk współorganizuje jedno z najważniejszych światowych spotkań poświęconych naukom radiowym

Określenie „nauki radiowe” jest znacznie szersze, niż mogłaby sugerować jego nazwa. Obejmuje badania fal elektromagnetycznych oraz sposobów ich wykorzystania. Mieszczą się tu telekomunikacja, łączność satelitarna, radary, radioastronomia, część technologii kosmicznych i zastosowania medyczne. Wiele systemów, od których zależy współczesna komunikacja, korzysta z osiągnięć tej samej dziedziny.

Debata o 6G

Jednym z głównych tematów krakowskiej konferencji jest 6G, czyli kolejna generacja sieci komórkowych. Standard nie jest jeszcze gotowy, a komercyjne wdrożenia przewiduje się dopiero na początek następnej dekady. Prace badawcze i decyzje dotyczące częstotliwości zapadają jednak już teraz. To ważne, bo widmo radiowe jest zasobem ograniczonym: tych samych atrakcyjnych zakresów potrzebują operatorzy komórkowi, sieci Wi-Fi, satelity, radary i inne systemy.

W Europie trwa już spór o górną część pasma 6 GHz. Radio Spectrum Policy Group, ciało doradzające Komisji Europejskiej, opowiedziało się za przeznaczeniem większości tego zakresu na potrzeby przyszłych sieci mobilnych, w tym 6G. Operatorzy telekomunikacyjni zabiegają o jak największą pulę częstotliwości, natomiast firmy takie jak Amazon, Apple, Meta czy Microsoft chcą zachować więcej miejsca dla kolejnych generacji Wi-Fi. Chiny wcześniej przeznaczyły górne pasmo 6 GHz na potrzeby sieci mobilnych, a Stany Zjednoczone badają między innymi zakres około 7 GHz jako potencjalne miejsce dla 6G.

To dobrze pokazuje, dlaczego badania prezentowane na URSI GASS mają znaczenie również poza środowiskiem akademickim. Parametry nowych sieci, sposoby współdzielenia częstotliwości i zasady działania różnych systemów obok siebie trzeba wypracować, zanim 6G trafi do powszechnego użytku. Dodatkowym wyzwaniem jest to, że część rozważanych pasm jest już wykorzystywana przez satelity, radary czy radioastronomię.

Powrót po ponad pół wieku

XXXVI General Assembly and Scientific Symposium of the International Union of Radio Science rozpoczęło się 15 sierpnia i potrwa do 22 sierpnia. W Centrum Kongresowym ICE Kraków odbywa się blisko sto sesji tematycznych, a uczestnicy przedstawiają około 1300 referatów. Organizatorami są Międzynarodowa Unia Nauk Radiowych oraz Polska Akademia Nauk, w imieniu której za wydarzenie odpowiada Polski Komitet Narodowy ds. współpracy z URSI.

Poprzednie zgromadzenie URSI w Polsce odbyło się w Warszawie w 1972 roku. Przez 54 lata nauki radiowe bardzo się zmieniły. Rozwinęły się telefonia komórkowa i komunikacja satelitarna, powstały nowe systemy radarowe, a możliwości obserwacji radiowych w astronomii znacznie wzrosły. Tegoroczne spotkanie przypada dodatkowo na stulecie rozpoczęcia regularnej radiofonii w Polsce oraz stulecie telewizji. Tym rocznicom poświęcono specjalną sesję konferencji.

„URSI GASS od ponad stu lat stanowi jedno z najważniejszych światowych forów wymiany wiedzy w obszarze nauk radiowych. To tutaj prezentowane są przełomowe odkrycia, rodzą się nowe międzynarodowe projekty badawcze i wyznaczane są kierunki rozwoju technologii, które w najbliższych dekadach będą wpływać na nasze codzienne życie – od telekomunikacji i internetu satelitarnego, przez medycynę, po eksplorację kosmosu” – twierdzi prof. Józef Modelski, przewodniczący Polskiego Komitetu Narodowego URSI.

Aleksander Wolszczan i planety pozasłone 

Zakres kongresu nie kończy się na przyszłych sieciach komórkowych. Jednym z uczestników konferencji jest prof. Aleksander Wolszczan, odkrywca pierwszych potwierdzonych planet poza Układem Słonecznym. Podczas inauguracji wygłosił wykład „Exoplanets in the Radio” poświęcony badaniu planet pozasłonecznych metodami radioastronomicznymi.

Prof. Wolszczan dokonał swojego najsłynniejszego odkrycia właśnie dzięki obserwacjom radiowym. Badając pulsar PSR B1257+12, zauważył niewielkie odstępstwa od regularności docierających od niego impulsów. W 1992 roku wraz z Dale’em Frailem ogłosił, że odpowiadają za nie planety krążące wokół pulsara. Były to pierwsze potwierdzone planety odkryte poza Układem Słonecznym.

W URSI GASS uczestniczą także naukowcy z wielu polskich uczelni i instytutów. Reprezentowane są między innymi Polska Akademia Nauk, Politechnika Warszawska, AGH, Politechnika Gdańska, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Wojskowa Akademia Techniczna, Politechnika Łódzka, Politechnika Poznańska i Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Część programu przeznaczono dla osób rozpoczynających karierę naukową: odbywa się URSI Radio Science School for Young Scientists oraz finał programu Young Scientist Awards.

Kongres potrwa do 22 sierpnia. 

• Nauki techniczne