Plac zabaw przy szkole w sąsiedztwie elektrowni węglowej Bełchatów. Kleszczów, 14 listopada 2023 r.. Anna Liminowicz / Climate Visuals

Coraz mniej Polaków uznaje globalne ocieplenie za fakt, a coraz więcej uważa, że zmiana klimatu jest zjawiskiem naturalnym. Słabnie również przekonanie, że naukowcy są zgodni co do przyczyn globalnego ocieplenia. Najnowsza edycja badania „Ziemianie Atakują!” pokazuje, jak w ciągu siedmiu lat zmieniły się poglądy Polaków na temat klimatu

W 2019 roku 73 proc. badanych zgadzało się ze stwierdzeniem, że globalne ocieplenie jest faktem. Dziś odsetek ten wynosi 65 proc. Jeszcze wyraźniej spadł udział osób uznających działalność człowieka za główną przyczynę ocieplenia – z 66 do 54 proc. Jednocześnie coraz więcej respondentów podziela twierdzenia sprzeczne z ustaleniami nauki.

Zmieniła się również hierarchia zagrożeń. Wojny i konflikty zbrojne są dziś największym zagrożeniem dla świata według 65 proc. Polaków. Zmiana klimatu, wskazywana przez 31 proc. respondentów, zajmuje szóste miejsce, na równi z terroryzmem.

Wyniki kolejnych edycji badania pokazują jednak, że zmniejsza się także wiedza o przyczynach globalnego ocieplenia i jego możliwych konsekwencjach.

Mity klimatyczne zyskują zwolenników

W 2019 roku 29 proc. respondentów zgadzało się ze stwierdzeniem, że współczesne zmiany klimatu są częścią naturalnego cyklu. W 2026 roku uważa tak już 37 proc. badanych. Z 18 do 31 proc. wzrósł również odsetek osób przekonanych, że podniesienie średniej temperatury na Ziemi o 2–3 stopnie nie będzie szczególnie szkodliwe.

Podobnie jest z wiedzą o dwutlenku węgla. Siedem lat temu 20 proc. ankietowanych zgadzało się z twierdzeniem, że ludzie emitują go zbyt mało, aby wpływał na klimat. Dziś taką opinię podziela 29 proc. respondentów.

„Te dane nie mówią, że Polacy przestali rozumieć świat. Mówią, że przestali czuć, że są w nim razem i że cokolwiek od nich zależy. Tego nie naprawi kolejny wykres ani kolejny apel. Potrzebujemy widocznych, prostych kroków i nowej opowieści, w której ludzie nie są winnymi, tylko stroną, razem z przyrodą” mówi Mateusz Galica, lider projektu „Ziemianie Atakują!”.

Słabnie także przekonanie o zgodności stanowiska naukowców. W 2019 roku 66 proc. badanych zgadzało się, że świat nauki uznaje działalność człowieka za przyczynę współczesnych zmian klimatu. Obecnie jest to 57 proc. Tymczasem wpływ działalności człowieka na globalne ocieplenie został jednoznacznie potwierdzony naukowo.

100%

Najważniejsze dane z raportu „Ziemianie Atakują!” 2026: 37% Polaków uważa ocieplenie za „naturalny cykl” (2019: 29%); 65% uznaje ocieplenie za fakt (2019: 73%); 24% nigdy nie czuje, że wnosi coś ważnego do społeczeństwa.

Zmniejsza się również poczucie pilności problemu. W 2020 roku 78 proc. respondentów zgadzało się, że stan Ziemi jest poważny i wymaga natychmiastowych działań. Sześć lat później odsetek ten wynosi 60 proc. To spadek o 18 punktów procentowych.

Kurczy się także grupa osób najbardziej zaangażowanych w ochronę klimatu. W 2019 roku należało do niej 11 proc. badanych, a w 2026 roku – już tylko 4 proc. Oznacza to, że zmniejsza się zarówno liczba osób przekonanych o pilności problemu, jak i odsetek tych, którzy wykazują największe zaangażowanie.

Chcesz dostawać najciekawsze teksty Academii PAN?

Zapisz się na newsletter „Nauka i odkrycia”. Najciekawsze badania, odkrycia i rozmowy z naukowcami — prosto na Twoją skrzynkę.

    Interesują Cię inne tematy? Wybierz newslettery →

    Prawie gotowe

    Sprawdź skrzynkę i potwierdź zapis

    Wysłaliśmy Ci wiadomość od Academia PAN. Bez kliknięcia przycisku „Potwierdzam” zapis nie zostanie zakończony.

    1
    Otwórz skrzynkę Znajdź wiadomość od Academia PAN.
    2
    Kliknij „Potwierdzam” Przycisk znajdziesz w otrzymanej wiadomości.
    3
    Gotowe Dopiero wtedy Twój zapis będzie aktywny.

    Nie widzisz wiadomości? Odczekaj kilka minut i sprawdź także foldery Spam, Oferty lub Inne.

    Badanie nie pozwala jednoznacznie ustalić przyczyn obserwowanych zmian. Pokazuje jednak dwa równoległe zjawiska: klimat traci znaczenie w hierarchii zagrożeń, a fałszywe twierdzenia na temat globalnego ocieplenia zyskują zwolenników.

    „Populizm i dezinformacja nie kierują się etyką, konsensusem naukowym czy solidną analizą danych. Fałszywe narracje dotykają w szczególności tych obszarów, gdzie jest możliwe zbudowanie podglebia dla polaryzacji. Wiedza o klimacie jest idealnym poligonem dla tych wszystkich, którzy w pogoni za zasięgami, rozpoznawalnością czy wpływem politycznym wybierają populizm” mówi Kamil Wyszkowski, Reprezentant Krajowy UN Global Compact Network Poland.

    Klimat w serialach zamiast kolejnych kampanii

    Jak dotrzeć do osób, które coraz mniej interesują się zmianami klimatu albo podważają ustalenia naukowców? Odpowiedzi szukali uczestnicy spotkania zorganizowanego 20 października 2026 roku przez twórców projektu „Ziemianie Atakują!” oraz grupę ekspercką Natura-Kultura, działającą przy Polskim Towarzystwie Badaczy Rynku i Opinii.

    Około 20 ekspertów zajmujących się dezinformacją, badaniami rynku i społeczeństwa zastanawiało się, jak zwiększyć odporność Polaków na fałszywe informacje dotyczące klimatu. Podczas warsztatu „Tarcza informacyjna” powstało 12 propozycji działań. Najwięcej głosów zdobył pomysł wprowadzenia tematyki klimatycznej do kultury popularnej.

    Uczestnicy proponowali, by zmiany środowiskowe pojawiały się w serialach i innych produkcjach jako część codziennego życia bohaterów: ktoś przeprowadza się z powodu suszy, jezioro w rodzinnej miejscowości stopniowo wysycha, a za oknami pojawiają się elektrownie wiatrowe. Takie wątki mogłyby być częścią fabuły bez wygłaszania pouczeń o konieczności ochrony klimatu.

    Pomysł zakłada współpracę scenarzystów i producentów z naukowcami, szkolenia w szkołach filmowych oraz nagradzanie produkcji poruszających tematykę środowiskową. W głosowaniu propozycja otrzymała 12 z 57 głosów.

    O klimacie w bibliotece, remizie i domu kultury

    Inna propozycja zakłada przeniesienie części rozmów o klimacie poza internet. Biblioteki, domy kultury, ochotnicze straże pożarne, koła gospodyń wiejskich i lokalne stowarzyszenia miałyby stać się miejscami spotkań z osobami, które rzadko uczestniczą w debatach klimatycznych.

    Ważną rolę odgrywaliby lokalni liderzy cieszący się zaufaniem mieszkańców. Rozmowy mogłyby dotyczyć konkretnych problemów: kosztów ogrzewania, dostępności wody, suszy czy zmian zachodzących w najbliższym otoczeniu. Uczestnicy warsztatu proponowali również stworzenie sieci lokalnych edukatorów wspieranych przez organizacje społeczne.

    Innym pomysłem jest pokazywanie przykładów udanych działań. Może to być termomodernizacja domu, która pozwoliła obniżyć rachunki, albo przebudowa ulicy poprawiająca warunki życia mieszkańców. Takie doświadczenia mogą stać się punktem wyjścia do rozmowy o rozwiązaniach służących ochronie klimatu.

    Wśród pozostałych propozycji znalazły się narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję do rozpoznawania manipulacji, wsparcie lokalnego dziennikarstwa, współpraca państwa z przedsiębiorstwami rozwijającymi technologie niskoemisyjne oraz wprowadzenie konsekwencji prawnych za uporczywe rozpowszechnianie dezinformacji.

    Największe poparcie zdobyły pomysły związane z kulturą i opowiadaniem historii. Otrzymały łącznie 21 z 57 głosów, wyprzedzając rozwiązania prawne i systemowe (15 głosów), narzędzia edukacyjne (13) oraz działania w lokalnych społecznościach (8).

    Z 18 do 31 proc. wzrósł odsetek osób przekonanych, że podniesienie średniej temperatury na Ziemi o 2–3 stopnie nie będzie szczególnie szkodliwe.

    Kategorie

    Eksploruj

    Kontakt

    Ustawienia

    Kontakt academia@pan.pl
    Przejdź do treści