Kornik nie jest z szafy. Co naprawdę robi w lesie

Korniki kojarzą się z dziurami w meblach i „zniszczonym lasem”. Tymczasem to jedne z najbardziej niezrozumianych zwierząt polskich ekosystemów. W najnowszym odcinku podcastu O co chodzi z tą nauką?  Weronika Puszkar rozmawia z Michałem Walesiakiem z Instytutu Biologii Ssaków PAN o tym, dlaczego kornik nie jest domowym szkodnikiem, kiedy faktycznie staje się problemem oraz co jego masowe pojawianie się mówi o kondycji lasów

„Żaden kornik w meblu nie siedział i nie siedzi” – podkreśla Michał Walesiak. Owady odpowiedzialne za charakterystyczne korytarze w drewnie należą do zupełnie innych gatunków. Kornik żeruje w cienkiej warstwie między korą a drewnem, bogatej w substancje odżywcze. Gdy drzewo obumiera i warstwa ta zanika, owad po prostu odlatuje.

Problem zaczyna się wówczas, gdy las traci odporność. Zdrowe świerki potrafią bronić się żywicą, która dosłownie zalewa atakujące je owady. „Jeżeli drzewo jest silne, produkuje żywicę i kornik nie jest w stanie go dalej atakować” – wyjaśnia Walesiak. Susze i obniżający się poziom wód gruntowych osłabiają jednak świerki w całej Europie, czyniąc je łatwym celem.

Masowe pojawianie się kornika, czyli tzw. gradacje, występują coraz częściej. „Przez ostatnich kilkadziesiąt lat sześciokrotnie wzrosła liczba drzew zabijanych rocznie przez kornika w Europie” – mówi badacz, wskazując zmiany klimatu jako główną przyczynę tego zjawiska. W lasach gospodarczych oznacza to realne straty ekonomiczne. W lasach chronionych, takich jak Puszcza Białowieska, sytuacja wygląda inaczej – kornik staje się elementem naturalnej przebudowy ekosystemu.

„Pod względem przyrodniczym miejsca dotknięte przez kornika bywają jednymi z najbogatszych” – zaznacza Michał Walesiak. Obumierające drzewa otwierają dostęp światła, umożliwiają rozwój młodym roślinom i tworzą warunki dla setek gatunków związanych z martwym drewnem. To proces, który z perspektywy przyrody nie jest katastrofą, lecz zmianą.

Podcast O co chodzi z tą nauką? realizowany przez Czwórkę Polskiego Radia we współpracy z Polską Akademią Nauk, opowiada o złożonych zagadnieniach naukowych przystępnym językiem, konfrontując powszechne przekonania z aktualną wiedzą naukową. Rozmowy prowadzi Weronika Puszkar.

Najnowszego odcinka podcastu można posłuchać tutaj.