Owady są najliczniejszą grupą zwierząt na Ziemi. Występują niemal wszędzie, a mimo to naukowcy wciąż nie wiedzą, ile gatunków rzeczywiście istnieje. Badanie opublikowane w Proceedings of the National Academy of Sciences sugeruje, że dotychczasowe szacunki były znacznie zaniżone. Według autorów na naszej planecie może żyć od 14 do nawet 20 milionów gatunków owadów. Dotąd nauka opisała zaledwie niewielką część z nich

Część problemów związanych z opisaniem gatunków owadów wynika z tego, że należą one do najbardziej zróżnicowanych organizmów na świecie. Wiele z nich przechodzi przeobrażenie, dlatego na kolejnych etapach życia zajmuje odmienne środowiska i wykorzystuje różne źródła pokarmu. Gąsienice zjadają liście, podczas gdy dorosłe motyle żywią się głównie nektarem. Większość gatunków jest też bardzo mała i żyje w miejscach trudno dostępnych dla badaczy. 

Problemem jest również ich występowanie. „Podstawowy problem polega na tym, że większość owadów występuje bardzo rzadko. Nawet gdy zbieramy ogromne próbki, wciąż znajdujemy nowe gatunki. Wyzwaniem jest więc nie tylko policzenie tego, co udało się znaleźć, ale także oszacowanie, ile jeszcze pozostaje niewykrytych” – powiedział magazynowi Popular Science entomolog Robert Colwell z Muzeum Historii Naturalnej Uniwersytetu Kolorado i Uniwersytetu Connecticut.

Pasożytnicze osy jako punkt odniesienia

Aby lepiej oszacować rzeczywistą skalę różnorodności owadów, badacze skoncentrowali się na dobrze poznanej grupie niewielkich pasożytniczych os z podrodziny Microgastrinae. Samice składają jaja wewnątrz gąsienic, a rozwijające się larwy żywią się ich tkankami. Badania prowadzono w Obszarze Ochrony Guanacaste w północno-zachodniej Kostaryce.

Zespół zastosował trzy niezależne metody zbierania materiału – między innymi specjalne pułapki oraz analizę os wykluwających się z zebranych gąsienic. Następnie porównano liczbę wykrytych gatunków z modelami statystycznymi pozwalającymi oszacować liczbę tych, które pozostały niewykryte. Wyniki wskazują, że na świecie może istnieć dodatkowo od ośmiu do czternastu milionów gatunków owadów, których nauka jeszcze nie opisała. „Większość z nich to prawdopodobnie małe, rzadkie i silnie wyspecjalizowane gatunki” – mówi Laura Melissa Guzman z Uniwersytetu Cornella.

Większość gatunków pozostaje niewidoczna

Badaczka zwraca uwagę, że aż 75 proc. gatunków pasożytniczych os udało się wykryć tylko jedną z trzech zastosowanych metod, mimo że wszystkie obserwacje prowadzono w tym samym lesie. Oznacza to, że wiele gatunków zajmuje bardzo wąskie nisze ekologiczne lub prowadzi taki tryb życia, że łatwo je przeoczyć. „Wiele z nich niemal na pewno okaże się pasożytami rozwijającymi się wewnątrz innych owadów. Są częścią sieci zależności, których jeszcze nie rozumiemy. Niektóre mogą żyć wyłącznie w koronach drzew, których praktycznie nie badaliśmy” – wyjaśnia Guzman.

Nowe szacunki mają znaczenie nie tylko dla biologów zajmujących się klasyfikacją organizmów. Coraz więcej badań wskazuje, że w wielu regionach świata liczebność owadów spada pod wpływem działalności człowieka. „Nie możemy chronić gatunków, jeśli nie wiemy o ich istnieniu. Aby zrozumieć bioróżnorodność naszej planety, musimy najpierw wiedzieć, ile gatunków na niej żyje” – podsumowuje Laura Melissa Guzman.

• Nauki biologiczne i rolnicze