Tegoroczne lato mogło być najbardziej śmiercionośnym w historii europejskich pomiarów. W 854 miastach upały przyczyniły się do ponad 50 tys. zgonów, a około dwóch trzecich z nich wiązało się z ociepleniem klimatu spowodowanym przez człowieka

Tegoroczne upały mogły przyczynić się do śmierci około 2174 osób w polskich miastach objętych międzynarodową analizą. Ponad połowy tych zgonów można było uniknąć, gdyby klimat nie ocieplił się wskutek działalności człowieka. W skali Europy wyniki są jeszcze bardziej niepokojące. W 854 miastach, zamieszkanych łącznie przez prawie 173 mln ludzi, upały miały spowodować 50 391 zgonów. Aż 32 619 z nich badacze przypisali globalnemu ociepleniu.

Analizę przygotował zespół z udziałem naukowców z Imperial College London i London School of Hygiene & Tropical Medicine. Badacze porównali mijający rok z dwiema najbardziej śmiercionośnymi falami upałów, które dotąd dotknęły Europę – w 2003 i 2022 roku. Przeanalizowali dane z tamtych ekstremalnych okresów, stosując te same metody co w przypadku tegorocznej fali. Obliczenia dały 29,5 tys. ofiar upałów w 2022 roku i 28,5 tys. w 2003 roku. Oznacza to, że ekstremalne gorąco w 2026 roku mogło przyczynić się do śmierci o ponad połowę większej liczby osób

Bilans upałów to także sprawdzian dla państwaNaukowcy chcą debaty w Sejmie o gotowości Polski na zmianę klimatu

Tegoroczne lato było trzecim najcieplejszym w historii pomiarów w Europie, a w jej zachodniej części – najcieplejszym. Fale upałów zaczęły się już pod koniec maja i powracały w kolejnych miesiącach. Między 17 czerwca a 1 lipca temperatury były średnio o 5,3 stopnia Celsjusza wyższe od normy z lat 1991–2020. W ciągu tych dwóch tygodni przypadła niemal jedna trzecia wszystkich oszacowanych zgonów związanych z upałami.

Jak oddzielić skutki naturalnej zmienności pogody od wpływu działalności człowieka? Badacze wykorzystali obserwacje meteorologiczne, modele klimatyczne oraz dane dotyczące zależności między temperaturą a śmiertelnością. Najpierw odtworzyli rzeczywiste temperatury w europejskich miastach. Następnie obliczyli, jakie byłyby one w świecie bez ocieplenia spowodowanego spalaniem paliw kopalnych. Dla obu scenariuszy oszacowali liczbę zgonów związanych z upałami. Różnica pozwoliła określić udział zmiany klimatu. „Ocieplenie spowodowane przez człowieka, wynikające przede wszystkim ze spalania paliw kopalnych, odpowiada za około dwie trzecie oszacowanych zgonów w okresie letnim” – piszą autorzy badania.

Za liczbą ofiar stoją modele i niepewnośćUpał w statystykach. Dlaczego trudno policzyć jego ofiary

Badacze szacują, że najwięcej zgonów wywołanych przez upały miało miejsce we włoskich miastach – 13 303. We Francji było ich 7268, w Hiszpanii 6824, a w Niemczech 6340. Polska, z wynikiem 2174 zgonów, znalazła się poniżej tych państw, ale znacznie powyżej Czech, Węgier i Rumunii.

Najbardziej zagrożone są osoby starsze. W całej analizowanej populacji 22 502 zgony dotyczyły osób w wieku co najmniej 85 lat. To niemal 45 proc. wszystkich ofiar. Upały nie omijają jednak młodszych: w grupie osób w wieku od 20 do 44 lat badacze oszacowali 833 dodatkowe zgony.

Autorzy zaznaczają, że badanie obejmuje jedynie mieszkańców wybranych miast w 30 krajach. To około 40 proc. populacji tych państw. Nie można więc traktować 50 tys. zgonów jako pełnego bilansu europejskiego lata. „W konsekwencji całkowita liczba zgonów związanych z upałami w Europie będzie większa, choć jej skali nie można bezpośrednio wywnioskować z naszych wyników” – piszą autorzy.

..

Źródła:

Barnes, C., Masselot, P., Xi, D., i in. (2026). Heat-related urban mortality attributable to human-induced climate change in Europe in summer 2026.

Masselot, P., i in. (2025). Estimating future heat-related and cold-related mortality under climate change, demographic and adaptation scenarios in 854 European cities. Nature Medicine, 31, 1294-1302. https://doi.org/10.1038/s41591-024-03452-2

• Nauki medyczne
• Nauki ścisłe i nauki o Ziemi