Uporządkowany las to więcej niż ładna okolica. Badanie ponad 129 tys. mieszkańców Szkocji wykazało, że osoby mieszkające blisko terenów, w których poprawiono dostęp do zieleni, rzadziej otrzymywały leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe. Wyniki opublikowano w The Lancet Planetary Health

Jako punkt wyjścia naukowcy wykorzystali szkocki program Woods In and Around Towns, w skrócie WIAT. Jego celem było poprawianie stanu lasów położonych w pobliżu miast i miasteczek, przede wszystkim w uboższych okolicach. Finansowano między innymi porządkowanie terenów, budowę i naprawę ścieżek, oznakowanie wejść oraz działania zachęcające mieszkańców do korzystania z zieleni. Do programu kwalifikowały się lasy położone nie dalej niż kilometr od miejscowości liczących co najmniej 2 tys. mieszkańców.

W badaniu wzięło udział 129,3 tys. osób dorosłych, które obserwowano od 2012 do 2016 roku. Naukowcy cały czas kontrolowali, kiedy uczestnicy przeprowadzali się, a kiedy mieszkali nie dalej niż 800 metrów od terenu objętego programem WIAT. Taki dystans odpowiada mniej więcej 10 minutom marszu. Dane te zestawiano z informacjami o przepisywaniu leków przeciwdepresyjnych i przeciwlękowych.

W okresach spędzonych w promieniu 800 metrów od lasu objętego programem szanse otrzymania leków przeciwdepresyjnych były o około 10 proc. niższe niż wtedy, gdy ta sama osoba mieszkała dalej. W przypadku leków przeciwlękowych różnica wynosiła około 6 proc. Zależność utrzymała się także po uwzględnieniu między innymi wieku, płci, sytuacji zawodowej i zamożności okolicy. Gdy granicę 800 metrów zwiększała się kolejno do 1200, 1600 i 2000 metrów, związek z rzadszym przepisywaniem leków przeciwdepresyjnych stopniowo słabł. W przypadku leków przeciwlękowych przy większych odległościach wynik także tracił istotność statystyczną, choć nadal wskazywał na rzadsze przepisywanie tych leków osobom mieszkającym bliżej lasu.

Dane wskazywały jednocześnie, że mieszkańcy rejonów objętych programem WIAT częściej otrzymywali leki przeciwdepresyjne niż osoby żyjące dalej od takich lasów. Program kierowano bowiem przede wszystkim do uboższych okolic, gdzie problemy ze zdrowiem psychicznym były częstsze już wcześniej. W najbardziej ubogich rejonach leki przeciwdepresyjne otrzymywało w danym miesiącu 15,3 proc. mieszkańców, a w najzamożniejszych 6,8 proc. W przypadku leków przeciwlękowych było to odpowiednio 5,4 i 2,6 proc. Dlatego autorzy skupili się przede wszystkim na tym, jak sytuacja zmieniała się u tych samych osób po zamieszkaniu bliżej lasu objętego programem.

Badanie nie pozwala stwierdzić, że sama bliskość drzew poprawia zdrowie psychiczne ani tym bardziej, że może zastępować leczenie depresji czy zaburzeń lękowych. Naukowcy nie wiedzieli nawet, jak często poszczególni uczestnicy rzeczywiście odwiedzali pobliskie lasy. Wcześniejsze badania wskazują jednak na kilka możliwych wyjaśnień: większą aktywność fizyczną, odpoczynek od stresującego otoczenia oraz częstsze kontakty z innymi ludźmi. Program WIAT mógł na to wpływać ponieważ naprawiano ścieżki, poprawiano wejścia i organizowano wydarzenia dla mieszkańców, a więc ułatwiano korzystanie z terenów zielonych.

To rozróżnienie jest ważne dla interpretacji wyników. Badanie nie pokazuje, że wystarczy mieszkać obok dowolnego lasu. Dotyczy miejsc, w których poprawiano dostępność i warunki korzystania z zieleni, przede wszystkim w uboższych okolicach. 

Źródło: 

Scott Ogletree i in., „Investigating the relationship between urban woodland improvements and mental health in Scotland: a natural experiment using linked longitudinal national administrative datasets”, The Lancet Planetary Health, 13 sierpnia 2026 r.
Artykuł w „The Lancet Planetary Health”

• Nauki humanistyczne i społeczne
• Nauki medyczne