Najważniejsze wyróżnienie w świecie matematyki otrzymało czworo badaczy: Yu Deng, John Pardon, Jacob Tsimerman i Hong Wang. Dwoje z nich pochodzi z Chin, a Wang jest dopiero trzecią kobietą w historii uhonorowaną Medalem Fieldsa

Międzynarodowa Unia Matematyczna ogłosiła laureatów Medali Fieldsa w 2026 roku. Nagroda jest przyznawana co cztery lata matematykom, którzy nie ukończyli 40. roku życia. Ze względu na swój prestiż bywa nazywana matematycznym odpowiednikiem Nagrody Nobla.

Yu Deng z Uniwersytetu Chicagowskiego został nagrodzony za badania nad matematycznym opisem gazów i fal. Jedno z jego najważniejszych osiągnięć dotyczy pytania postawionego jeszcze w 1900 roku przez niemieckiego matematyka Davida Hilberta: w jaki sposób na podstawie ruchu pojedynczych cząsteczek opisać zachowanie całej substancji. Deng pokazał, jak równanie Boltzmanna, opisujące zachowanie rozrzedzonego gazu, można w sposób ścisły wyprowadzić z praw rządzących zderzeniami jego cząsteczek. Został wyróżniony również za prace nad równaniami opisującymi fale i dynamikę układów nieliniowych.

Hong Wang zajmuje się matematyką fal i przestrzeni. Wraz z Joshem Zahlem dokonała przełomu w badaniach nad problemem wywodzącym się z 1917 roku. Japoński matematyk Sōichi Kakeya zapytał wówczas, jak mało miejsca potrzeba, aby obrócić igłę lub odcinek we wszystkich kierunkach, jeśli podczas ruchu można go dowolnie przesuwać. Choć brzmi to jak łamigłówka geometryczna, problem Kakeyi od ponad wieku należy do najtrudniejszych zagadnień współczesnej matematyki. Ma również związek z analizą fal oraz sposobem ich rozchodzenia się. Wang i Zahl dokonali przełomu w jego trójwymiarowej wersji. „Jeśli ta hipoteza tak bardzo fascynuje ludzi, to dlatego, że podobne zjawisko pojawia się naturalnie w problemach z bardzo różnych dziedzin” – powiedziała Wang agencji AFP.

John Pardon został wyróżniony za opracowanie nowych metod badania kształtów i przestrzeni. Jego prace pozwalają matematykom dokładniej opisywać obiekty, które mogą być zakrzywione, wielowymiarowe lub trudne do przedstawienia za pomocą klasycznej geometrii. Obejmują między innymi zagadnienia z topologii i geometrii symplektycznej, czyli dziedzin zajmujących się właściwościami skomplikowanych przestrzeni oraz ich przekształceniami. 

Jacoba Tsimermana nagrodzono za badania łączące geometrię z teorią liczb. Jego prace dotyczą między innymi ukrytych zależności między liczbami a skomplikowanymi obiektami geometrycznymi. W swoich badaniach wykorzystywał narzędzia pochodzące z wielu różnych działów matematyki, przyczyniając się między innymi do postępu w badaniach nad hipotezą Andrégo–Oorta.

Hong Wang jest trzecią kobietą w historii, która otrzymała Medal Fieldsa. Przed nią wyróżnienie to przyznano Maryam Mirzakhani w 2014 roku oraz Marynie Wiazowskiej w 2022 roku. Wang i Deng zostali zarazem pierwszymi obywatelami Chin nagrodzonymi Medalem Fieldsa. Oboje rozpoczęli studia na Uniwersytecie Pekińskim w 2007 roku, a następnie kontynuowali naukę i pracę badawczą za granicą.

Laureaci otrzymali medale z podobizną Archimedesa oraz nagrody pieniężne w wysokości 15 tys. dolarów kanadyjskich, czyli równowartości około 40,4 tys. złotych. Medale i nagrody finansowane są z funduszu ustanowionego przez kanadyjskiego matematyka Johna Charlesa Fieldsa.

Źródła:

International Mathematical Union, „Fields Medals 2026”

France 24 / AFP, „Fields medal honours four mathematicians as AI reshapes the profession”

BBC News, „Two Chinese win world’s top Maths prize for solving century-old problems”

• Nauki ścisłe i nauki o Ziemi