Na potrzeby niniejszego tekstu zapytałam się kilkoro znanych mi cudzoziemców pracujących na Uniwersytecie Warszawskim o to, z czym kojarzyła im się Polska przed ich przyjazdem do naszego kraju. Odpowiedzi były następujące: pierogi (czyli kreowanie wizerunku kraju przez pryzmat podniebienia jest trendem wciąż dominującym), Warszawa i Kraków (przyjmuję, że to informacja o pięknie obu miast, a nie o ich odwiecznej rywalizacji przekracza granice państwowe), esperanto (w tym przypadku nie mogę wykluczyć, że respondent chciał zaimponować swojej przełożonej, co – muszę przyznać – mu się udało), Olga Tokarczuk (co pozwala mi myśleć, że polska kultura za granicą ma się całkiem dobrze) oraz Robert Lewandowski (prawdopodobnie najsłynniejszy polski emigrant zarobkowy).
OKŁADKA: MAŁGORZATA KORCZAK-ABSHIRE: Baza terenowa Lions Rump (Wyspa Króla Jerzego, Szetlandy Południowe) zarządzana przez Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, przylegająca do Antarktycznego Obszaru Specjalnej Ochrony nr 151, nad którym Polska sprawuje pieczę.
Od redakcji
Od pierogów do Lewandowskiego
Na potrzeby niniejszego tekstu zapytałam się kilkoro znanych mi cudzoziemców pracujących na Uniwersytecie Warszawskim o to, z czym kojarzyła im się Polska przed ich przyjazdem do naszego kraju. Odpowiedzi były następujące: pierogi (czyli kreowanie wizerunku kraju przez pryzmat podniebienia jest trendem wciąż dominującym), Warszawa i Kraków (przyjmuję, że to informacja o pięknie obu miast, a nie o ich odwiecznej rywalizacji przekracza granice państwowe), esperanto (w tym przypadku nie mogę wykluczyć, że respondent chciał zaimponować swojej przełożonej, co – muszę przyznać – mu się udało), Olga Tokarczuk (co pozwala mi myśleć, że polska kultura za granicą ma się całkiem dobrze) oraz Robert Lewandowski (prawdopodobnie najsłynniejszy polski emigrant zarobkowy).
Wizja Polski w świecie w tym numerze „Academii” ma wbrew pozorom wiele punktów wspólnych z wyżej przedstawionymi odpowiedziami obywateli ze świata o skojarzenia z Polską. Potwierdzają one stwierdzenie Michała Rusinka, że kultura to nasz towar eksportowy, które zawarł w artykule otwierającym ten numer, a poświęconym dyplomacji kulturalnej Wisławy Szymborskiej. Oprócz naszych „eksportowych” pisarek ambasadorami Polski są także liczni naukowcy i naukowczynie pracujący na całym świecie, m.in. na Antarktydzie (o bogatych tradycjach badań południowego obszaru podbiegunowego pisze Małgorzata Korczak Abshire), w Ameryce Południowej (o polskim obserwatorium astronomicznym w Chile pisze Grzegorz Pietrzyński, a o odkryciach polskich archeologów w Peru – Wiesław Więckowski), na Bliskim Wschodzie (Zuzanna Wygnańska i Tara Steimer-Herbet opisują pracę polskich archeologów Libanie) czy w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych (tekst o niezwykłej roli CERN jako platformie współpracy naukowej przygotował Tadeusz Lesiak). To pielęgnowanie kultury i języka polskiego stało się spoiwem, dzięki któremu trwa społeczność polska w Brazylii – jej początki sięgają połowy XIX wieku, a o której pamięć dba Mikołaj Radomski. Choć Polacy od wieków emigrują we wszystkich kierunkach, dwie ostatnie dekady to bardzo ciekawy okres naszych wędrówek. Wejście do UE stanowiło breaking point, który zmienił kierunki i dynamikę procesów emigracyjnych z udziałem Polaków i Polek, o czym miałam przyjemność napisać z Dominiką Pszczółkowską. Dwudziesta rocznica członkostwa Polski w Unii przypadająca w tym roku jest dobrą okazją, by uświadomić sobie, jak bardzo to wydarzenie wpłynęło na Polskę oraz polskie społeczeństwo w kraju i poza jego granicami także w kontekście percepcji naszego kraju na świecie.
dr hab. Magdalena Lesińska, prof. UW
Spis treści
Panorama
- Michał Rusinek, TOWAR EKSPORTOWY
- Małgorzata Korczak-Abshire, NAUKA I GLOBALNE INTERESY W KRAINIE LODU
- Magdalena Lesińska, Dominika Pszczółkowska, TRZY POKOLENIA W DWIE DEKADY – POLSCY MIGRANCI
- Dawid Moroń, Aleksandra Cwajna, Emilia Marjańska, Magdalena Lenda, Piotr Skórka, ŻYCIE NA POBOCZACH
- Tadeusz Lesiak, CERN – NAJWIĘKSZE LABORATORIUM NA ZIEMI
- Artur Ekert, W KRAINIE KUBITÓW
- Grzegorz Pietrzyński, OKNO NA WSZECHŚWIAT
Badania w toku
- Zuzanna Wygnańska, Tara Steimer-Herbet, BUDOWNICZOWIE MEGALITÓW Z LIBANU
- Maciej Giefing, ODKRYTE TAJEMNICE NOWOTWORÓW
- Wiesław Więckowski, PRZESZŁOŚĆ AMERYKI ŁACIŃSKIEJ
- Jan Paczesny, Magdalena Osial, OGROMNA SIŁA NANOCZĄSTEK
Rozmowa numeru
Prezentacje
- Mikołaj Radomski, CZŁOWIEK UMRZE, STATKI OSTANĄ…
- Michał Kotnarowski, GDZIE EUROPA WIETRZY SPISEK?
- Łukasz Weryński, Błażej Błażejowski, JURAJSKA AUTOSTRADA ŁĄCZĄCA RÓŻNE ŚWIATY
- Andrzej Gałaś, Tomasz Kalicki, Andrzej Paulo, Slávka Gałaś, Melvin Benavente, Adam Flakus, Krzysztof Gaidzik, OCALIĆ NAJGŁĘBSZY KANION
- Katarzyna Marciniak, WSPÓŁCZEŚNI ARGONAUCI
- Piotr Romanowski, Anna Seretny, POLSZCZYZNA JAKO JĘZYK ODZIEDZICZONY
Punkt widzenia
W obiektywie
Aktualności
Zespół redakcyjny
Jolanta Iwańczuk redaktor naczelna nauki o Ziemi
Daniel Sax redaktor, tłumacz
Mariusz Gogól nauki biomedyczne i biochemiczne
Patrycja Strzetelska nauki humanistyczne
Witold Zawadzki nauki ścisłe i techniczne
Dominik Wódz redakcja językowa
Andrzej Figatowski grafika
Sylwia Piwowar edycja zdjęć
Anna Bielec koordynator projektu
Rada Naukowa
Marek Konarzewski prezes PAN (przewodniczący)
Dariusz Jemielniak (wiceprzewodniczący)
Andrzej Buko, Katarzyna Czarnecka, Patrycja Dołowy, Paweł Golik, Janusz Jurczak, Tomasz Kapitaniak, Marek Krawczyk, Krzysztof Nowak, Anna Zawadzka
Druk: Agencja Wydawniczo-Poligraficzna Gimpo
Edward Dwurnik, Plac Zamkowy – Zamek, drzewka, cykl Warszawa, 1998, olej, płótno, 114 ×146 cm
Praca zamieszczona dzięki uprzejmości Fundacji Edwarda Dwurnika, dwurnik.pl
Magazyn Polskiej Akademii Nauk
nr 1/77/2024 kwartalnik ISSN 1733-8662
nakład: 2000 egz.
© Polska Akademia Nauk Biuro ds. Komunikacji i Informacji Naukowej
pl. Defilad 1
00-901 Warszawa
www.pan.pl www.academia.pan.pl academia@pan.pl